kritiken hemeroteka

7.080 kritika

Azken kritikak

« | »

Bihotz bi / Ramon Saizarbitoria / Erein, 1966

Bihotzaren gerrak Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1997-03-15

Izenburuaren azpian dauden hitzak egin zaizkit deigarriak. “Gerrako Kronikak”, hain zuzen; izan ere paralelismo nabarmena baitago, antz handia alegia, benetako gerra anker, krudel, zentzurik gabe horren eta beste ohiko, egunerokoaren artean. Gizon-emakumeek elkarrekin daramaten bizitzak askotan baitu gerraren itxura, armistizioarena bainoago. Bi gerra horien kronika, paralelismo zehaztu hori dakar Ramon Saizarbitoriak azken nobela honetan.

Esan dezadan lehen-lehenik, egilearen beste nobelen aldean arras ezberdina dela honako hau. Saizarbitoria kontalari hotza izan da, edo saiatu da behintzat, goiko talaiatik behekoen abenturak (miseriak, ustekabeak, gertaera zorionekoak) kontatzen, arrazionalki eta objetibotasunez. Arrazionalismoa da hain zuzen “Bihotz Bi”ko pertsonaiaren (gizonezkoa bera) ezaugarririk nagusiena. Arrazionalismoak, noski, bere tranpak ditu eta horietako batean eroriko da kontalaria. Den-dena arrazoiaren argira ikusi behar horrek bihurtuko du, nolabait esateko, paranoiko. Entzun dituen istorioak halamoduzkoak direlako edo, emaztearen kontrako gerrari ekingo dio. Hipotesi bat besterik ez da, narratzaileak ez baititu garbi azaltzen zein diren bere arrazoiak, zioak, motibazioak horretarako. Beharbada, ez dagoelako inongo arrazoirik; beharbada, paranoia horixe delako, arrazoirik gabe jokatzearena. Nire suposizioak dira eta esan behar dut zer pentsatua eman didala nobelaren irakurketak. Azken finean, Saizarbitoriak, batzuetan esajeratu samarturik bada ere, gizon-emakumeen mekanismoak deskribatzen baititu, etxeko eremuan topo egiten dutenean gertatzen diren liskar, gaizki ulertuak, bihozgabekeriak. Gainera dezadan nobela hau lehen pertsonan kontatuta dagoela, haseratik bukaeraraino. Pertsonaia lekuko izateaz gain, bere bizitzaren narratzaile bihurtu da.

Gero, fijazioak daude, idazlearenak berarenak direnak gehinenetan eta bere nobeletan lehenago ere agertu izan direnak. Baina nobela honetan balio anekdotikoa gainditzen dute eta pertsonaiaren tipologian barneratuz, bera hobeto ulertzeko lagungarriak dira. Idazkera bera ere da nobela honetan kaotiko samarra, ez-arrazionala esango nuke, jirabira eta buelta asko ematen baititu, hari-matazatik zehar, hasierako kokagunea aurkitu arte. Alaia ere bada, ironikoa eta lirikoa (badakit Saizarbitoria lirikaren kontrako boxeolari dela), baina berdin dio. Liburu sujerentea da, indiferente uzten ez duena.

Azken kritikak

Ezezagun baten kuadernoa
Mari Jose Kerejeta

Aritz Galarraga

Bidaiak
Jon Iñaki Lasa

Mikel Asurmendi

Lurra sustraietatik orri
Askoren artean

Igor Estankona

Poesia kaiera
Ezra Pound

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Amaia Alvarez Uria

Maitatu zure egunak
Pako Aristi

Javier Rojo

Zuloa
Xabier Gantzarain

Iratxe Retolaza

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Ibon Egaña

Maitalea
Marguerite Duras

Javier Rojo

Ez adiorik
Raymond Chandler

Irati Jimenez

Hondar aleak
Rafa Ugalde

Javier Rojo

Erreka haizea
Sonia González

Mikel Asurmendi

Istorio bakarra
Julian Barnes

Javier Rojo

Tximeletak bizkarrean
Ugaitz Agirre

Javier Rojo

Artxiboa

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Hedabideak