kritiken hemeroteka

7.544 kritika

Azken kritikak

« | »

Beluna jazz / Harkaitz Cano / Susa, 1996

Estetika pertsonala Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1996-05-25

Harkaitz Cano jaio zen urtean hil zen Franco. Datu horrek ez du berez adierazten halako zerikusirik zuzena dagoenik bataren eta bestearen artean, sineskeriazaleek pentsa dezaketen bezala; baizik eta Harkaitz Kano, oriandik, oso gaztea dela. Hala ere lau liburu ditu, dagoeneko, kalean: “Kea behelainopean bezala”; “Paulov-en txakurrak”, “Radiobiografiak”. Laugarrena, noski, aipatzen ari garena: “Beluna Jazz”.

Liburua irakurri eta gero, (gustura irakurri dudala esan behar, bide batez) gogoeta pila bat etorrri zaizkit burura. Denak ezin ditudanez hemen plazaratu, batxo edo beste esanda etsi behar. Euskal narratibak, azkenaldian, indar handia hartu du. Eleberri pisudunak eta garrantzitsuak kaleratzeaz gain, tendentzia ezberdinak agertu dituzte euskal idazleek. Idazleak berak bere lurraldea hesiz inguratu behar duela egia da, gero bertako barrutia landu eta dotoretzeko, berak nahi dituen fruituak edo uztak jaso ahal izateko. Ahots propioak daude, gero eta ugariago, literatura eta bizitza, biak bat baitira; errealitatea, fikzioa edo biak batera ikusteko modu propio eta bereziak. Hori azpimarratu nahi nuke. Harkaitz Kano horietakoa da, idazten duen guztiari bere kutsua ematen dio.

Liburu hau, berez nobela bat da; baina horretan ere berezia. Adabakiez jositako nobela. Liburua puzzle handia bailitzan, testu txikiez osatutakoa. Testu horietako batzuk, hala “Amesgaiztoa”, nola “Zakur ametsa”, ipuin laburrak baitira, beste edozein inguru edo lurraldetan ere ederrak izango lirateke. Hala ere, hari bat dago liburua burutik buztaneraino zeharkatzen duena, liburuko zatiak lotzen dituena, eta gai edo istorioa bera bainoago, bizitzari buruzko zentzu estetikoa da. Harkaitz Kanoren estetika modernoa da inondik ere, edo postmodernoa, (hitzaren adiera gaizki ulertu dutelako-edo askori ez gustatu arren). Gaur egungo kulturan zutabe diren elementuak biltzen dira bertara: jazza, esaterako…

Harkaitz Kanok poesia asko isuri du, edo berari isuri zaio, liburu honetan. Metaforak barra-barra agertzen dira, batzuk besteak baino zakarragoak hori bai, batzuk besteak baino bortitzagoak. Liburuaren lirismoa pertsonaiei ere kutsatu zaie, lausotzeraino batzuetan. Irrealak dirudite, ez errealitatetik kanpo daudelako, errealitatearen eta fantasiaren artean aise dabiltzalako baizik. Baina esan behar: hori ere estetika barruan sartzen da.

Azken kritikak

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Ibai Atutxa Ordeñana

Poesia kaiera
June Jordan

Aiora Sampedro

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Igor Estankona

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Irati Majuelo

Hormako paper horia
Charlotte Perkins-Gilman

Amaia Alvarez Uria

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Javier Rojo

Poesia kaiera
June Jordan

Igor Estankona

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Joannes Jauregi

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Aiora Sampedro

Den-dena nahi dugu
Nanni Balestrini

Ibon Egaña

Erbesteko elurra
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Lurra eta dardara
Askoren artean

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Imanol Mercero

Artxiboa

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Hedabideak