kritiken hemeroteka

7.279 kritika

Azken kritikak

« | »

Beluna jazz / Harkaitz Cano / Susa, 1996

Estetika pertsonala Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1996-05-25

Harkaitz Cano jaio zen urtean hil zen Franco. Datu horrek ez du berez adierazten halako zerikusirik zuzena dagoenik bataren eta bestearen artean, sineskeriazaleek pentsa dezaketen bezala; baizik eta Harkaitz Kano, oriandik, oso gaztea dela. Hala ere lau liburu ditu, dagoeneko, kalean: “Kea behelainopean bezala”; “Paulov-en txakurrak”, “Radiobiografiak”. Laugarrena, noski, aipatzen ari garena: “Beluna Jazz”.

Liburua irakurri eta gero, (gustura irakurri dudala esan behar, bide batez) gogoeta pila bat etorrri zaizkit burura. Denak ezin ditudanez hemen plazaratu, batxo edo beste esanda etsi behar. Euskal narratibak, azkenaldian, indar handia hartu du. Eleberri pisudunak eta garrantzitsuak kaleratzeaz gain, tendentzia ezberdinak agertu dituzte euskal idazleek. Idazleak berak bere lurraldea hesiz inguratu behar duela egia da, gero bertako barrutia landu eta dotoretzeko, berak nahi dituen fruituak edo uztak jaso ahal izateko. Ahots propioak daude, gero eta ugariago, literatura eta bizitza, biak bat baitira; errealitatea, fikzioa edo biak batera ikusteko modu propio eta bereziak. Hori azpimarratu nahi nuke. Harkaitz Kano horietakoa da, idazten duen guztiari bere kutsua ematen dio.

Liburu hau, berez nobela bat da; baina horretan ere berezia. Adabakiez jositako nobela. Liburua puzzle handia bailitzan, testu txikiez osatutakoa. Testu horietako batzuk, hala “Amesgaiztoa”, nola “Zakur ametsa”, ipuin laburrak baitira, beste edozein inguru edo lurraldetan ere ederrak izango lirateke. Hala ere, hari bat dago liburua burutik buztaneraino zeharkatzen duena, liburuko zatiak lotzen dituena, eta gai edo istorioa bera bainoago, bizitzari buruzko zentzu estetikoa da. Harkaitz Kanoren estetika modernoa da inondik ere, edo postmodernoa, (hitzaren adiera gaizki ulertu dutelako-edo askori ez gustatu arren). Gaur egungo kulturan zutabe diren elementuak biltzen dira bertara: jazza, esaterako…

Harkaitz Kanok poesia asko isuri du, edo berari isuri zaio, liburu honetan. Metaforak barra-barra agertzen dira, batzuk besteak baino zakarragoak hori bai, batzuk besteak baino bortitzagoak. Liburuaren lirismoa pertsonaiei ere kutsatu zaie, lausotzeraino batzuetan. Irrealak dirudite, ez errealitatetik kanpo daudelako, errealitatearen eta fantasiaren artean aise dabiltzalako baizik. Baina esan behar: hori ere estetika barruan sartzen da.

Azken kritikak

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Aiora Sampedro

Kabitu ezina
Aintzane Usandizaga

Joannes Jauregi

Paperezko hegazkinak
Lutxo Egia

Amaia Serrano Mariezkurrena

Basa
Miren Amuriza

Iratxe Esparza

Ez da erditzea
Ione Gorostarzu

Alex Uriarte

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Igor Estankona

Ur biren artean
Patxi Iturregi

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Mikel Asurmendi

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Igor Estankona

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Peru Iparragirre

Irautera
Castillo Suarez

Javier Rojo

Ia hemen
Juanjo Olasagarre

Mikel Asurmendi

Julien Vinsonen hegaldia
Patxi Zubizarreta

Aiora Sampedro

Kamisoi zuri zetazkoa
Alaine Agirre

Joannes Jauregi

Artxiboa

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Hedabideak