kritiken hemeroteka

7.730 kritika

Azken kritikak

« | »

Espainiaren arimaz / Joxe Azurmendi / Elkar, 2006

Trilogia ahozpez Igor Estankona / Deia, 2007-04-20

Teilatutik hasitako trilogia baten azken liburukia ei da “Espainiaren arimaz”. Lehen atala idatzia du honez gero Zegamako idazleak, Humboldt hizkuntzalariaren ingurukoa. Trilogiaren bigarren zatia “Volksgeist, Herri Gogoa” izango da. Kontzeptu honen gainekoak dira irakurleak “Espainiaren arimaz” honetan aurkituko dituen hainbat gogoeta ere.

Volksgeist edo “herriaren izpiritua”. Alemaniar jatorriko ideia emankor hori ulertzeko, norbere errealitatera ekartzeko eta are, desitxuratzeko, Espainiar intelektualek erabili dituzten argumentu nagusiak desarmatu ditu Joxe Azurmendik obra honetan. Apunte batzuk dira “obra” bat baino gehiago: Unamuno eta Ortega, esate baterako, sakon kritikatzen dira. Hor ageri dira, halaber, Giner de los Ríos, Fernán Caballero eta abar. Beste pentsalari batzuk aipatu baino ez dira egiten. Baina badauka liburu honek nire antzera jantziegi ez daudenentzat abantaila bat: handik hortik hemendik tesira itzultzen da behin eta berriro; espainiar pentsalariek ez daukate eskubiderik inori arrazista, esentzialista edo etnizista deitzeko. Denon antzeko gripeak pasatu ditu euren filosofia sozialak ere, nahiz eta testuinguru historikoak ez diren berdinak izan Espainian, Frantzian, Alemanian, Italian edo gurean.

Termino labainkorrak dira, izan ere, arrazismoa edo etnizismoa lakoak. Hispanitatearen baitan bezala, Europako beste ideia nazionalista asko garai nahasian jaio ziren. Espainiaren kasuan Independentziako Gerra deritzonaren ondoko sasoian. Azurmendirentzat hori kontuan izatea sano garrantzitsua da. Frantziar Ilustrazioak ekarritako haizea frantziar tropen kontrako gerran erdi-barneratu zen Europako leku askotan. Eta gero Volkgeist edo nazionalismo erromantikoaren ideien loraldia iritsi zen, hizkuntzari, herriaren jakintzari eta mitoari lotuagoa. Kontraesan horiek bor-bor zeudenean mamitu ziren beraz espainiar antolakuntza kultural, juridiko eta politikoaren korronte nagusi biak, liberala eta tradizio-zalea.

XIX eta XX. mendeetako Espainiako intelektualak sobera esentzialistak dira Azurmendiren ustez. Eta askotan arrazistak. Ea zer irizten diozun zuk, euskaldun legez hainbeste alditan hori berori entzuna zaren horrek.

Azken kritikak

Isiltasunaz hunatago
Jose Angel Irigaray

Mikel Asurmendi

Bidaia (h)ariketak
Oihane Zuberoa Garmendia Glaria

Igor Estankona

Lilurabera
Yurre Ugarte

Aiora Sampedro

Euskal literatura itzuliaren egiturak eta islak 1975-2015
Miren Ibarluzea

Javier Rojo

Erbesteko gutunak Victor Hugori
Louise Michel

Irati Majuelo

Bihotza nora, zu hara
Susanna Tamaro

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Atezainaren larria penalti-jaurtiketan
Peter Handke

Hasier Rekondo

Panpina
Erika Olaizola

Javier Rojo

Etxeko urak
Leire Bilbao

Nuria Cano

Erle langileen amodioak
Aleksandra Kollontai

Ibai Atutxa Ordeñana

Abaro
Itxaro Borda

Aiora Sampedro

Odolik gabe
Alessandro Baricco

Nagore Fernandez

Atezainaren larria penalti-jaurtiketan
Peter Handke

Javier Rojo

Naparra, kasu irekia
Jon Alonso

Mikel Asurmendi

Artxiboa

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Hedabideak