kritiken hemeroteka

8.324 kritika

« | »

Nork bere ozeanoa / Xabier Etxaniz Rojo / Erein, 2006

Une gozoak igaro ditut Igor Estankona / Deia, 2007-01-12

“Jakin badakizu bakardadeak ozpintzen duela gizona. Behin baino gehiagotan ikusi ahal izan duzu. Munduan zehar ibili izanak eskaini dizu bakarti ozpindu franko ezagutzeko parada. Bakardadeak usteltzen du pertsona. Aitak ez zuen bete amak ohe hartan utzitako hutsunea. Ez dakizu zergatik baina hala izan zen. Eta orain badakizu bakardadea ere mundu bat dela. Basamortu bat. Ozeano bat. Eta nork berea dauka”. Xabier Etxaniz Rojoren liburuko hamaika ipuinetako hirugarrenean —“Medikuaren alaba”— idatzitakoa klabe bat da Nork bere ozeanoa* ulertzeko.

Modu introspektiboan hurreratzen da Trintxerpearra pertsonen arteko harremanen mundu —ozeano— korapilatsura. Ipuin gehienek daukate bakardade edo inkomunikazioaren inguruko gogoeta itxura, baina ohartarazi behar dut, hainbat arinen, ez dela liburu sikua, bizia baino.

Euskara irakasleak eskolan agindutako lanen bilduma balitz legez, ipuin bakoitzaren amaieran AMAIERA idatzi du Etxanizek. Eta eskolarako ariketa serioan hartu duenaren seinale da idazterakoan darabilen argitasuna, astiro baina beti ekin, larregi esan barik esan. Irakurtaldia bukatu dut eta egin dut nik: une gozoak igaro ditut.

Paraje desolatuetan barna agiltasun ederrez garamatza idazleak: zoramena, abandonua, bildurra. Etxeko ateen antzera zabaltzen dizkigu inoren gelak, eta hizkera berezi batez jantzi narrazioa. Ez darabil, ordea, Berria-ko zutabeetara hain ondo ekarri ohi duen ironia. Puntutxo bat goibelagoa da Nork bere ozeanoa, apur bat barnera-begirakoagoa. Poetika gramo batzuk ere barreiatzen ditu han-hemenka, akzioan, pentsamenduetan, pertsonaietan eta giroetan.

Hamaika ipuin beraz, laburrak eta zahatzak, deliriotik baino amets leun batetik hurbilago daudenak, eta horregatik errealitatearen antz handia hartzen dutenak. “Erantzun bakarra”, adibidez, horrelakoxea da: e-postaren sarrera bandejatik inoiz atera ez den maitasuna, baina maitasuna finean. Ipuin hauek ere ipuinak dira azken batean: bizitza zatiak.

Azken kritikak

Etxe bat norberarena
Yolanda Arrieta

Irati Majuelo

Hormako atea eta beste ipuin batzuk
H.G. Wells

Hasier Rekondo

Zeru-lurren liburua
Jon Gerediaga

Jon Martin-Etxebeste

Itzalen tektonika
Itxaro Borda

Asier Urkiza

Mundu zitalaren kontra
Lizar Begoña

Jon Martin-Etxebeste

Sastraka
Askoren artean

Mikel Asurmendi

Itsaso amniotikoa
Oihane Jaka

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Lanbroa
Pello Lizarralde

Irati Majuelo

Lanbroa
Pello Lizarralde

Ibon Egaña

Txoria hodei artean
Urtzi Urkizu

Jon Martin-Etxebeste

Begiak eman nizkinan eta ilunpeei behatu hien
Irene Sola

Jon Jimenez

Mundu zitalaren kontra
Lizar Begoña

Amaia Alvarez Uria

Gerezi-denbora
Montserrat Roig

Asier Urkiza

Herriaren hezkuntza eta demokrazia
Nadezhda Krupskaia

Nagore Fernandez

Artxiboa

2024(e)ko maiatza

2024(e)ko apirila

2024(e)ko martxoa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

2023(e)ko ekaina

Hedabideak