kritiken hemeroteka

7.336 kritika

Azken kritikak

« | »

Lehen amodioa / Askoren artean / Igela, 2000

Nola hazten da amodioa? Joxemari Carrere / Gara, 2001-02-10

Nork ez du gogoan lehenengo amodioa? Uda hura? Herriko festa berezi haiek? Edo ustekabeko elkartze hura? Nork ez du gogoan amodio hark sortarazi zizkigun zirrarak eta ametsak? Baten batek -arima asperturen batek- gutxietsi egingo du sentipenen ate zabala zabaldu zigun elkartze hura. Elkartze agian urrundua, agian ezezaguna, baina aztoramendu txingurritua, biziarazitakoa. Lehengo amodioa, munduaren zabala ezagutu genueneko une ahaztezina. Lehenengo amodioa, laztanen beste dimentsioa ikasi genuenekoa. Lehenengo amodioa, gau goibelen laguntzailea. Nork ez du lehenengoz norbait maite izan erraiak urtzeraino? Gogoa bere onetik irten arte? Errealitatea desiraren galbahetik iragazi? Eta, beharbada, poemarik sentikorrena idatzi. Bai, badakigu, handik urteetara lotsatu egiten gaitu poema txoro horrek; baina berrirakurtzean aspaldiko garaietara garamatzan amets gozoa izango dugu.

Tira, zer esango dizuet, jakin jakingo duzue zuetako bakoitzak zer den lehen amodioa, eta bakoitzak bere esperientzia izango du eta hori trukagaitza da. Eta horretaz ari dira Igela argitaletxeak argitaratu berri duen liburuan. Literatura sailean atzerriko egileen lanak argitaratzen dituen hamabigarren eskaintzan gai hori jorratzen da. Bost idazleren ipuinak ekartzen dizkigu argitaletxe nafarrak, bostak ere literatura unibertsalak eman dituen idazlerik handienetakoak. Dylan Thomas, Cesare Pavese, Gerard de Nerval, Guy de Maupassant eta Samuel Beckett hurrenez hurren izango dira lehen amodioaz istorio zoragarriak kontatuko dizkigutenak. Bildumari ere izenburu hori jarri diote: “Lehen amodioa”.

Estilo ezberdinaz kontatutako istorioak, non idazle bakoitzaren estiloa argi ikus dezakegun. Dylan Thomasek bere jatorrizko Galesko gazte giroa ekarriko digu, lagunartean egindako irteeran gertatutakoa. Pavese italiarrak samurtasunez eta era berean barru kontzientziaz ariko zaigu sentimenduen bide azalezinak erakutsiz. De Nerval frantziarra erromantizismoaren estilo garbienaren erakuslea dugu; eta Maupassantek beldurrezkoa baino ezusteko elkartzeen samurtasuna eta ametsa biziaraziko dizkigu, errealitatearekin alderatzen denean bizitzaren alderik saminena azalduz. Frantsestutako Beckett irlandarrak ipuinen artean estiloan bortitzena eskaintzen digu, bere ohiko estiloari jarraituz. Agian, azken honek erakusten digu ikuspegirik orijinalena eta gure garaietatik hurbilen dagoena, batez ere etorkizunik gabeko bizitzaren isla deskribatzerakoan. Guztiak ederki itzuliak Joseba Urteagaren eskutik, itzultzailearen lana ondo beteaz, hau da, protagonismoa egileari utziz.

Liburu hau esku artean hartzen duen irakurleak literatura unibertsaleko bost idazleren estilo zein istorioekin gozatzeko aukera ederra izango du eta, bide batez, bere lehen amodioa ekarriko du gogora, eta, ziurrenik, guztietan aurkituko du bere burua islatua, esaldi bakar batean besterik ez bada. Azken finean literaturaren helburua hori baita, irakurlearen barruak mugiaraztea, irakurtzen ari den istorioa bere baitan garatzea eta imajinatzea, bere irudiak sortuz idazlearen laguntzaz. Ipuin hauekin irakurleak lehen amodio guztiak ezberdinak direla ikusiko du eta, berdin, denek errotik gauza bere direla, alegia, norberaren bizitzari sentimenduen bide ezezagunen aztoramendua erakusten digutenak.

Zorionekoak gu, halako lanak euskaraz, edizio txukunetan eta itzulpen egokietan eskuratzerik badugulako. Egitekorik badugu oraindik, baina bidea lehenengo urratsarekin hasten da. Amodioa bezala.

Azken kritikak

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Aiora Sampedro

Bihotza nora, zu hara
Susanna Tamaro

Joannes Jauregi

Atzerrian
Nerea Balda

Ibon Egaña

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Javier Rojo

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Amaia Alvarez Uria

Ez dadila eguzkia sartu
Martin Etxeberria / Xabier Etxeberria

Amaia Serrano Mariezkurrena

Hariak
Yoseba Peña

Igor Elordui Etxebarria

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Txema Arinas

Lerro etena (2004-2018)
Angel Erro

Javier Rojo

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Artxiboa

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Hedabideak