kritiken hemeroteka

7.271 kritika

Azken kritikak

« | »

Dioramak / Patxi Iturregi / Elkar, 2006

Begirada batera Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 2006-06-16

Zerbait gertatzen ari da euskal idazleen artean, zerikusirik ez duena norberak idazten duenarekin, baizik eta norberaren obra besteek jasotzen duten moduarekin. Horraino iritsiak gara; inoiz baino idazle gehiago dago, inoiz baino idazle hobeak, inoiz baino irakurle gehiago eta hobeak. Eta hala ere oso idazle gutxi bizi da pozik. Honek gogoetara bultzatu behar gintuzke, umiltasunez, noski, edo ironiaz, alferrikakoa baita bestela.

Literaturari buruzko ironia apur bat sumatu dut Patxi Iturriagaren ipuin, istorio, narrazio edo direnak diren hauetan. “Irakurtzeko grina”, “Zure lurralde literarioan”, “Jainkoa eta bere sorkariak”, “Ez leporatu errua inori” eta batez ere “Fikzioaren mendeko” dira horren adibide garbiak. Ironia, ipuin hauetan, irribarre mingots bihurtzen da, ez barre zabal, lasai eta pozgarri. Seguru asko ipuinen helburua ez delako inor alaitzea. Beste idazleei buruz idazten duten idazleek markatutako kartekin jokatzen dutela iruditzen zait. Edo miresmena adierazten dute, faltsua dena ia beti, edo mespretxua, egiazkoa dena ia beti. Oso gutxitan ikusi dut iritzi libre, sano eta norberaren banitateak mugatuta ez dena. Bai, beste belaunaldikoak ez ezik, beste mendekoak ere badirenean aipatutako idazleak. Iturriagak aukeratutako ironia bide egokia da, ez dakit irakurleari pentsarazteko, baina bai distantziari eusteko, eta distantzia gordetzen denean, dena bestelakoturik ikusten da, bai literatura eta bai bizitza.

Ipuin, istorio, narrazio edo direnak diren hauek laburrak dira guztiz. Batzuk besteak baino laburragoak, noski. Ipuin labur batek biluzik ageri den gizon edo emakume baten antza du. Berehalako eragina du, une batekoa; izan ere, biluztasuna luzatzen denean, errepikakor bilakatzen da, eta galdu egiten dira lehen begiradan jasotako sentipenak. Hori onenean, biluztasuna atsegina denean. Begiradak erabakitzen du, dena dela, biluztasunaren atsegina edo atsegin eza, ipuin laburraren edertasuna edo edertasun eza erabakitzen duen bezala. “Txikitako oroitzapena”, esaterako, oso polita da, oso samurra, begirada batera bederen.

Azken kritikak

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Igor Estankona

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Peru Iparragirre

Irautera
Castillo Suarez

Javier Rojo

Ia hemen
Juanjo Olasagarre

Mikel Asurmendi

Julien Vinsonen hegaldia
Patxi Zubizarreta

Aiora Sampedro

Kamisoi zuri zetazkoa
Alaine Agirre

Joannes Jauregi

Gauaz parke batean
Jon Mirande

Aritz Galarraga

Ur biren artean
Patxi Iturregi

Estibalitz Ezkerra

Disoluzio agiriak
Jose Luis Otamendi

Alex Uriarte

Han ez banengo bezala
Slavenka Drakulic

Ibon Egaña

Ez da erditzea
Ione Gorostarzu

Javier Rojo

Lerro etena (2004-2018)
Angel Erro

Peru Iparragirre

Denok gara Google
Xabier Etxaniz Rojo

Javier Rojo

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Raf Atxuri

Artxiboa

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Hedabideak