kritiken hemeroteka

7.591 kritika

Azken kritikak

« | »

Arotzaren eskuak / Alberto Ladron Arana / Elkar, 2006

Hamaika hariko soka sendoa Iratxe Retolaza / Berria, 2006-05-02

Alberto Ladronen hirugarren eleberria (Eguzki beltzaren sekretua) argitaratu zenetik bi urte eskas igaro direnean, laugarrena heldu zaigu: Arotzaren eskuak. Orain arteko ibilbideari kasu eginez gero, bada, literatura-sariek (hauei esker argitaratu zituen lehen nobelak) idazle oparo baten ibilbidea biziarazi dute.

Alberto Ladron azpigenero jakin batekiko zaletasuna erakutsi duen nobelagilea da: intrigazko nobela, hain zuzen. Baina, Ladronen lau nobela hauetan intriga ezinbesteko osagaia bada ere, intriga oso bestela landu du hauetariko bakoitzean. Haren ibilbidean misteriotik suspenserako bira nabari da, eta suspensea jorratzeko abilezia berezia sumatu zaio azken nobela honetan. Euskal nobelan ohikoa izan ez den gaitasuna, gainera.

Suspensezko giro hori sortzeko serie-hiltzaile baten istorioaren hariak soka sendo batean bildu ditu. Suspensezko narrazioetan hain ohikoak diren osagaietariko bat dugu harietariko bakoitza: batetik, krisi-egoera batean dagoen pertsonaia dugu, Ane; bigarrenik, Anek bere burua gertaera misteriotsu eta arriskutsu batean nahasirik ikusiko du bat-batean, hilotz bat topatzean; hirugarrenik, hilotz haren inguruko auzia askatu nahiko du, gertaera haren berri izateak bere krisi-egoera gainditzen lagunduko diolakoan, besteak beste; hirugarrenik, ikerketak aurrera egin ahala polizia ohi baten laguntza jasoko du; laugarrenik, askatu beharreko auziaren eta pertsonaien arteko harremanen arteko hariak korapilatzen eta lotzen joango dira; eta abar. Hauek guztiak nobela eta filmetan behin eta berriz errepikaturiko arau narratiboak ditugu, dagoeneko irakurle guztion inkontziente kolektibo bilakatuak, nolabait. Horregatik, guztion gogoan diren arau eta egiturak direlako, gero eta zailagoa da irakurleongan suspensea sorraraztea osagai ezagun hauek erabiliz, eta batik bat suspense horri amaierara arte eustea. Baina, Alberto Ladronek suspenseari eusteko iaiotasuna erakutsi digu: gertaerak egonezinez beteriko giroan kokatzen asmatu du; narrazioak aurrera egin ahala tentsioak gora egitea lortu du; eta informazioa tantaka-tantaka dosi egokietan eskaini dio irakurleari. Honela, irakurleari ere auzi eta amarru baten barruan sentiarazi zaio, eta irakurleak Anerekin orpoz orpo egingo ditu hilketen arteko loturak, eta baita informazioa bilduko ere. Baina, soka erraz da korapilatzen, nekez askatzen. Eta lan nekez horretan ibili da bereziki trebe Ladron; azken batean, jakin-mina eta sorpresa azken unera arte tenkaturik iraunarazi ditu. Soka sendo honetan hari eta korapilo mehe eta ahulik ere bada; baina oro har, soka sendoa gailendu zaio irakurle honi, erabat harrapaturik ikusi baitu bere burua sokaren korapilo artean.

Ladronen lehen nobela (Itzalaren baitan) ia oharkabean igaro zen, besteak beste, sari horrek argitalpenari eta zabaltzeari arreta eskasa eskaini ohi diolako. Baina, bigarren (Xake mate) eta hirugarren nobelek izan zuten oihartzunik euskal prentsaren kritika-orrietan. Eta are gehiago, badirudi (kasualitatea ote?), Ladronek berak iruzkingile haien aholkuei kasu egin ziela. Deigarriak baitira oso, hain epe motzean Ladronek nobelarik nobela eginiko aurrerapausoak. Eta are deigarriago, aurrerapauso horiek kritikarien esanetatik hain hurbil egotea. Besteak beste, haren ibilbidean honako pauso hauek antzeman daitezke: trama sinesgarriagoa sortzeko saioa; pertsonaien psikologian sakontzekoa; hari-muturrak sendoago lotzekoa; edota trama euskal irakurlearenganantz hurbiltzekoa (espazioan eta denboran). Hortaz, idazle oparoa ez ezik, saiatua

Azken kritikak

Izuaren osteko gogoeta
Susan Buck-Morss

Ibai Atutxa Ordeñana

Haize-lekuak
Amaia Telleria

Javier Rojo

Bideko hitza. Euskal poema modernoen antologia (1951-2019)
Askoren artean

Igor Estankona

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Hasier Rekondo

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Javier Rojo

Hizlandia
Iñigo Aranbarri

Aritz Galarraga

Mami Lebrun
Kepa Errasti

Javier Rojo

Poesia guztia
Safo

Igor Estankona

Gilles de Rais
Anjel Lertxundi

Javier Rojo

Bazterreko ahotsak
Miren Tirapu Goikoetxea

Amaia Alvarez Uria

Poesia guztia
Safo

Javier Rojo

Bakezale gerlari horiek
Bixente Serrano Izko

Txema Arinas

Moskito
Igor Estankona

Aitor Francos

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Marta Goikoetxea

Artxiboa

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Hedabideak