kritiken hemeroteka

8.091 kritika

Azken kritikak

« | »

Amaren eskuak / Karmele Jaio / Elkar, 2006

Bizitzako borroka Iñigo Roque / Gara, 2006-03-18

Ofizioa agertzen du Karmele Jaiok lehenbiziko eleberri honetan. Idaztankera sendoa darabil, kazetari-jardunean ondua. Irakurlea ia oharkabean eramaten du, perpaus laburrak erabiliz, dena elkarrizketaz eta bakarrizketaz zipriztinduz. Bai, ezbairik gabe, narratzaile iaioa dugu Jaio.

Liburuan, narratzaileak, orojakile, Nerea aurkezten digu: emakume gaztea, ingeles baten emaztea, alaba baten ama, burua galduta duen emakume baten alaba, kazetaria… Eta Nerea ezin izan daiteke hori guztiori aldi berean. Neke da, akiturik dago.

Karmele Jaiok bekoz beko paratzen ditu lana eta bizitza eta, ororen gainetik, ene ustez, horixe da liburuaren alderdirik jakingarriena: nola uztartu bizitza eta lan egin beharra. Nerearen ama ospitalean dago, burua nahasirik, eta Nereak haren aldamenean egon gura du, lagun egiteko, zer gertatu den ulertzeko, baina lanak ez dio tarterik uzten. Nerearen eta haren ugazabaren arteko tira-birak guztiz adierazgarriak dira, esan nahiz eta isildu beharrez josiak. Idazleak lortu egin du tentsio hori kutsatzea, irakurleak erredakzioburuari aiher izatea. Izan ere, morroia tarteko kargudun goranahien paradigma da. Nork ditu atsegin kofradia horretakoak? Nork ez ditu konprenitzen Nerearen damuak, frustazioa… haren ezina?

Eleberrian, iragana eta orainaldia gainazpikatzen dira. Narrazioaren hari nagusian lehenaldiko bristadak tartekatzen ditu Jaiok, amaren gaztetako izen baten peskizan. Nor da German hori? Aita Paulo zen eta. Jaiok erantzun egiten dio itaun horri, atal zinez laburretan. Horrenbestez, irakurlea jabetu egiten da Nerearen amaren gaztetako munduaz; familiaren jatetxea ezagutzen du, amaren farorako ihesaldiak, maitasuna… Ustekabe ederrak eskaintzen dizkigu, gainera, itsasoak era askotara gal baititzake pertsonak. Ama, ospitaleko ohean, mundu horri estekaturik dago. Bitartean, Nereak lehen-minez gogoratzen du bere umezaroa. Oso sentibera da Nerea, neba Xabierren aldean, esaterako. Hain da ona, hain tolesturarik gabea ze…

Idazleak ahaleginak eta bi egiten ditu lehengoa eta oraingoa lotzeko, batetik orduko gutunak, argazkiak eta esakuneak ekarriz eta bestetik ama-alaben bizitzen arteko paralelismoak eratuz (gaztaroko maitasun zorigaiztokoak). Konparantza horretan, kontzientziak atximurka egiten dio Nereari, zer ama klase ote den bera.

Liburua batzuetan perfektuegia begitantzen zait. Izenak berak oso adierazgarriak dira: Nerearen senarra Lewis da, eta “Alice” irakurtzen dio alabari gauero; ba al dute zerikusirik Luisa eta German izenek Jaioren aurreko liburuko “Hau ez da Hollywood” ipuineko pertsonaiekin? Den-dena dago lotuta. Nerearen ama jatetxeko errezetak idaztera zigortu bazuten, horra etxeko tiraderan orri horixkak.

Esana dugunez, Jaio narratzaile trebea da, baina errezeloa daukat liburuko irudiak batzuetan melengegiak ez ote diren. “Amaren eta munduaren artean eraikitako harrizko horman arrakala bat zabaldu da eta ziur da izeko Doloresen begien distirari esker izan dela”, dio narratzaileak. Gainerakoan, Jaio uraren eta itsasoaren inguruan eratutako diskurtsoaz baliatzen da, askatasunaz, esaterako, jarduteko. Azkenik, topikoegia iruditu zait atzerritarrak aurkezteko era. Andre galego batek “gaitaren soinuaren antzeko ahotsa” dauka. Eta Lewisen pertsonaia ere lauegia da, ez dugu haren sentimenduen berri, he is just an englishman in Gasteiz. Baina bada harbitxirik ere. Zer zerikusi dute ahazturak eta armairuen pintura-geruzek? Irakur 82. orrialdean.

Zein arin amaitzen den liburua!

Azken kritikak

Bar Gloria
Nerea Ibarzabal Salegi

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Puta zikinak
Juno Mac / Molly Smith

Irati Majuelo

Hezurrezko kaiolak
Hasier Larretxea

Jon Martin-Etxebeste

Heriotzari aurrez aurre begira
Oskar Gaztelu

Mikel Asurmendi

Gari eta goroldiozko
Anari Alberdi Santesteban

Ibai Atutxa Ordeñana

Winesburg, Ohio
Sherwood Anderson

Nagore Fernandez

Suite frantsesa (bertsio argitaragabea)
Irene Nemirovski

Asier Urkiza

Haragizko mamuak
Karmele Mitxelena

Jon Martin-Etxebeste

Sorgin-argien ehizan
Joan Mari Irigoien

Mikel Asurmendi

Balio erantzia
Ekaitz Goikoetxea

Mikel Asurmendi

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Amaia Alvarez Uria

Poesia kaiera
Federico Garcia Lorca

Nagore Fernandez

Humanitatearen une gorenak
Aritz Galarraga

Asier Urkiza

Soniexka
Ludmila Ulitskaia

Ibon Egaña

Artxiboa

2023(e)ko urtarrila

2022(e)ko abendua

2022(e)ko azaroa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

Hedabideak