kritiken hemeroteka

7.474 kritika

Azken kritikak

« | »

Vredaman / Unai Elorriaga / Elkar, 2005

Otsailaren 59a Aritz Galarraga / Gara, 2006-03-11

Unai Elorriagaren hirugarren nobela honek idazle gazte baten konfirmazioa izan nahi du. Hiru nobela ez dakit nahikoa diren “Elorriagaren obra”z hitz egiten hasteko, baina pixkanaka bere bibliografia gorpuzten ari da lehen lan sarituarekin harritu gintuen idazlea. Kantitate erregulartasun honekin eta kalitate erregulartasun honekin argitaratzen jarraitzen badu gainera, etorkizunean erreferentziazko euskal idazlea izango dugu, dagoeneko ez bada, hemen eta han. Bitartean hirugarren nobela hau lan dinamika serio baten konfirmazioa iruditzen zait, “Van’t Hoffen ilea”k izandako beherakada (nola esan… mediatikoa?) arintzera datorrena.

Egiturari dagokionez, aparteko berrikuntzarik ekartzen ez duen lana dugu Elorriagaren azkena. “SPrako tranbia”ren atzera-aurrerako flash egiturarekin alderatuz edota “Van’t Hoffen ilea”ren sakabanatutako txatalekin konparatzen badugu, lau istorio argiro definitu dira Vredaman aurrera eramaten dutenak. Laurak ere liburuaren pisuari txukun eusten dioten hariak, hasi eta buka poliki garatzen diren ildoak. Aurrera doazen neurrian gainera, intentsitatean irabazi egiten dute eta irakurlea erraztasun txundigarriarekin geratzen da harrapatuta. Ongi kontatuak dauden seinale. Liburua irekitzen duen istorioa, garrantzitsuena, azken zatian aipatuko dugu, baina ikus ditzagun gainontzekoak.

Batetik, golf zelai batean errugbi zelaia antolatu nahian dabiltzan bi gizon, Simon eta Gur, daude. Bestetik, Piedad, arkitekto famatu baten emaztegaia izandakoa, baina sekula harekin ezkondu ez zena. Eta azkenik, aitona Europako ebanista onena izan zela deskubritzen duen Mateo dugu. Hiru istorioek liburuak aurrera joan ahala askatzen den korapiloa eta pertsonaia bitxi eta bereziz beteriko eskifaia aurkezten digute, Elorriagaren prosaren eredugarri. Hiru istorioek nolabait egiten dute jende anonimoaren errebindikazioa. Mateori, adibidez, interesgarriago zaio aitite Julian, Aristofanes, Kant edota Andre Breton baino. Nortzuk dira Samuel Mud eta Sorin Firs arkitektoak? Bada, Google-ren arabera inor ez, baina Vredamanen orriotan Le Corbusier eta Antoni Gaudiren pare agertzen zaizkigu.

Azkenerako utzi dugun istorioak eskaintzen du aukera gehien hitz egiteko. Honezkero, liburua 2005eko azaroan argitaratu baitzen, askok jakingo duzue ume bat dela liburuko protagonista. Inteligentziaren atzetik dabilen umea da, horren jabe izateko libelula urdin baten atzetik dabilena. Beno, bada, hau agian ez da nobedade, ume bat protagonista izatearena, baina bai Elorriagak egindako ahalegina. Liburuan zehar erabilitako hizkera diferenteen artean, umearenak dauka berezitasun gehien, dauka zailtasun gehien: hizkuntza idatziaren ordena irauli egiten da, ideien errepikapena erabiltzen da, gertaera ustez hutsalei tarte handia eskaintzen zaie, istorio batetik bestera salto eginarazten zaigu, hari anarkiko bati jarraiki bezala… eta hau guztia egiazkotasunaren bila egindako lana da.

Baina zenbait pasartetan niri ere gertatu zait Iban Zalduak bere bateletik esandako gauza berbera, hau da, egiazkotasunarekin arazoak izan ditudala. Tarteka entziklopedia dirudien umearena irenstea tira, baina “urtarrilaren 42a” edota “otsailaren 59a” ez dakit zertara datozen, egia esan. Hala ere, gauza definigaitz hauek ere badira Elorriagaren literaturaren parte eta zenbait pasartetan libelula, matxinsalto eta armiarmaz beteriko botanika liburu baten aurrean gaudela dirudien arren, irakurtzea merezi duen lan atsegina dugu Vredaman.

Azken kritikak

Errua eta maitasuna
Markos Zapiain

Aritz Galarraga

Gauez harrizko zubiaren azpian
Leo Perutz

Joannes Jauregi

Minareteak Urdaibain
Jose Mari Pastor

Aiora Sampedro

Andrezaharraren manifestua
Mari Luz Esteban

Iratxe Esparza

Blues bat bizitzari
Patxi Ezkiaga

Alex Uriarte

Poesia kaiera
John Berger

Javier Rojo

Ahanzturaren bezperan
Mikel Arruabarrena Larrarte

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Xabier Etxaniz Erle

Amua
Aritz Gorrotxategi

Hasier Rekondo

Pentaedroa
Kartxi - Txema Garcia-Viana

Javier Rojo

Hondarrak
Ruben Sanchez Bakaikoa

Txema Arinas

Aitaren etxea
Karmele Jaio

Amaia Alvarez Uria

Txipiroiak bere beltzean
Rafa Egiguren

Aiora Sampedro

17 segundo
Kirmen Uribe

Joannes Jauregi

Artxiboa

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Hedabideak