kritiken hemeroteka

8.321 kritika

« | »

Gaur ere ez du hiltzeko eguraldirik egingo / Iñaki Segurola / Alberdania, 2005

Saiheskaria Aingeru Epaltza / Nabarra, 2005-07

Batasuna. Bat eginez. Denok batera… Gure mundutxoko ohiko leloak. Bada gogoeta egiten duenik erdaldunek gutaz maiz izaten duten irudi eskasaren jatorrietariko bat horixe ez ote den. Halaberean, ez litzateke, beharbada, abiapuntu okerra aztertzeko gure gazteek nerabezarora etorrita euskal kulturaren produkzioari eta are euskarai egiten dioten ihes masiboa. Hala ere, horren kontra inork gutik ozenduko du bere boza. Berexia, bere gisakoa, ez ohi da pertsonaia kuttuna izaten gure artean. Buruz burukoan, berriz, beti besoz beso ibili beharrak gogoan sorrarazten duen higaduraz mintzatzen da, isil-misilka, gure arteko franko.

Tamalez, euskaltzaleok gero eta gauza berdinagoak erraten ditugu, gero eta gauza berdinagoak egiten eta sortzen, gero eta molde berdinagoan. Horixe eskatzen ari zaigu, gainera, taigabean. Eta gu, xintxo demonio, lasterka abiatzen leku bila arrastora. Ez dugu onik, elkarren abaroan ez bada. Iñaki Segurola azpeitiarrak horren kontra egiten du oihu Gaur ere ez du hiltzeko eguraldirik egingo bere lehen liburuan: “Oraintxe sinesten hasia nago Etsaiak (?), euskarak omen duenak batik bat, ez elkarrekin ostiaka, baizik-eta bat eginik ikusi nahi gaituela, gero-eta batago, txepelago, zuriago eta hilago,”.

Segurolari aspaldi ezagutzen genizkion euskal prentsan eta literatur aldizkarietan han-hemen argitaratutako artikuluak. Orain, aipatu liburu horretara lan horietariko batzuk bildu eta berri andana bat gehitu die eta denekin saio bilduma osatu du. Ehundik goitiko lan dira, idazlearen zaletasun eta gorrotoen berri ematen dutenak. Sarea, psikologoak, turismoa, zientzia, jakintasuna eta ezjakintasuna, hiria, feminismoa, sexua eta merkatu sexuala… guti dira Segurolaren arrazoi zorrotzen ziria biltzen ez duten gaiak. Bere jakintza arloa mundua ulertzeko bide egin duen filologo hau horiez guztiez mintzo da, ironiaren balezta eskuan duela eta betiere bere eginik Niels Bohren esaldia: “Egia sakon ororen ezaugarria da haren kontrakoa ere egia izatea”. Erran gabe doa haren intziak ez ohikoak eta topikoetatik urrun samarrekoak direla beti. Ez alferrik, idazleak “saiheskaritzat” jotzen du bere burua, “nekez uztar litekeen idia” argitzen digunez.

Nolanahi ere, zerbaitetan zirikagarri eta kitzikagarri gertatzen badira azpeitiarraren ikusmoldeak, geure zerez den bezainbatean ari denean da. Liburuaren ataritik beretik agertzen digu Segurolak gure gaur egungoarekiko konformidade eza. Ez ditu maite euskararen inguruan dabiltzan ideologiak, kontzientziazioak eta aginduak. Negargarri zaio gure hizkuntza akademikoaren bilakaera, eta izena ere ematen dio “hizkuntza bizia izandako hizkuntza baten eskeletoa” baizik ez den horri: “eusbakofha”, hau da, “euskara bakandu ofizial hiper-arautua”, erran nahi baita, “gure berbaje idiotiko eta norberanista”. Hortik aitzina, ukiezinenak ere ez dira onik aterako: Barandiaranen mitologia, Europako azken indigenak garela defendatzen dutenak, Navarra marítima-koak (“Nabarra surfista”), txapelketako bertsolaritzaren bertso moduak eta bertze anitz gehiago jorratzen eta larrutzen ditu giza multzoen deskripzioetan maisu eta erlazio harrigarrietan harrigarriena gertatzen den idazle hau.

Eta hori guztia, hizkuntzarekiko jolas, josteta eta olgeta etengabean. Euskara landu bezain biziaren gatz-piperrarekin ahoa erretzen ez zaionarendako plazer tiki bat da Gaur ere ez du hiltzeko eguraldirik egingo. Bertze anitzekin gertatzen den ez bezala, erraten dituen gauzekin betiere ados ez egonda ere, Segurolak erraten dituenak betiere dira gustagarri.

Azken kritikak

Itzalen tektonika
Itxaro Borda

Asier Urkiza

Mundu zitalaren kontra
Lizar Begoña

Jon Martin-Etxebeste

Sastraka
Askoren artean

Mikel Asurmendi

Itsaso amniotikoa
Oihane Jaka

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Lanbroa
Pello Lizarralde

Irati Majuelo

Lanbroa
Pello Lizarralde

Ibon Egaña

Txoria hodei artean
Urtzi Urkizu

Jon Martin-Etxebeste

Begiak eman nizkinan eta ilunpeei behatu hien
Irene Sola

Jon Jimenez

Mundu zitalaren kontra
Lizar Begoña

Amaia Alvarez Uria

Gerezi-denbora
Montserrat Roig

Asier Urkiza

Herriaren hezkuntza eta demokrazia
Nadezhda Krupskaia

Nagore Fernandez

Farorantz
Virginia Woolf

Aritz Galarraga

Markos Gimenoren 101 letrakartel
Joseba Sarrionandia

Mikel Asurmendi

Poesia kaiera
Giorgos Seferis

Irati Majuelo

Artxiboa

2024(e)ko maiatza

2024(e)ko apirila

2024(e)ko martxoa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

2023(e)ko ekaina

Hedabideak