kritiken hemeroteka

7.544 kritika

Azken kritikak

« | »

Glosolaliak eta beste / Karlos Linazasoro / Alberdania, 2004

Inkomunikazio-komunikazioa Maider Ziaurriz / Berria, 2005-05-03

Mundua gaixorik dago, sukarrak jota, odolezko izerditan blai; eta eldarnio horietan gauza bitxi eta izugarriak gertatzen dira, ageriko esplikaziorik gabeak. Alferrik da arrazoiak bilatzen saiatzea: oinazea, heriotza ezin uler daitezke. Horregatik, ez erotzeko ihesbide bakarra umorez hartzea da. Eta umore horrek beltza behar derrigorrean, Glosolaliak eta beste liburuan agertzen den bezala.

Dena aitortu behar bada, zalantzan egon naiz liburua hartu edo ez hartu. Izenburua bera ulertzen ez, eta ezin eman tankerarik barruko orrietan zer ekarriko ote duen. Jakin-mina piztu zait, ordea, glosolalia hori zer arraio izango. Xuxenek ere ez du ulertzen, eta, tira, lasaitu egin naiz; ez da, nonbait, eguneroko hitza. Erlijioan, fededunak estasian daudela hizkera ezkutu batez mintzatzea omen; eta psikiatrian, lexiko eta sintaxi bereziak dituen hizkera ulergaitz bat asmatzea. Alegia, ezer ez ulertzea, ezin komunikatzea, arrotz bihurtzea, bakartzea.

Izenburutik bertatik emana digu abisu, hortaz, Linazasorok: ez duzue ezer askorik ulertuko; komunikatzeko tresnarik perfektuena izanda ere gizon-emakumeok elkar ezin adi dezakegula baino ez, bizitza inkomunikazio hutsa dela besterik ez.

Hasi naiz, beraz, halako batean liburuaren barrunbeetan miatzen, eta idazlea adarra jotzen ari ote zaigun ere pasatu zait burutik. Zer adierazi nahi digu, baina? Ezin logikarik hartu lerroz lerro ezkerretik eskuinera eraikitako istorioei. Bere sukar ametsetako batean asmatutako glosolalia bat ote? Dena dela, ondo baino hobeto bataiatu du Linazasorok liburu hau; baina ez berak asmatutako hizkuntza batean ari zaigulako, ez; alde horretatik ez dago inolako aitzakiarik: euskara aski dotorean ari zaigu. Kontamodu glosolalikoak egiten ditu ulergaitz narrazio hauetako asko. Hortik izenburuaren zorrotza: glosolalia literario bat behar zuen inkomunikazioaz hitz egiteko, nekez dekodetuko dugun glosolalia bat; azken batean, praktikan jartzea da ezer erakusteko modurik onena, eta horixe egiten saiatu da Linazasoro. Bai eta lortu ere.

Kontakizun absurdoak dira liburu honetako gehienak, egoera askoren zentzugabekeria berez-berez erakusten dutenak. Horregatik, alferrik arituko gara narrazio ondo josi eta koherenteak bilatzen, kausa-ondorio arrazoizkoak topatzeko teman. Eta, narrazio hauek arrazoiaren errotan ehotzen saiatzen bagara, eten egingo da, ziur, idazlearen eta irakurlearen arteko komunikazioa. Edo, agian, gure onetik aterako gara, idazleak gure lepotik barre egin nahi duela pentsatuta. Baina hori ez da berri-berria ere; lehendik urratua du Linazasorok bide hori, dekalogia bateko bosgarren liburua baitu hau, eta ohituta gauzka idazteko modu ia heretiko horretara.

Absurdoaren absurdoa Estasibasifobia atalean ikusiko dugu batez ere. Elkarrizketa hutsa da, antzerki itxurakoa; ez hanka eta ez buru du, eta hori irakurtzean Beckett etortzen zaio bati, ezinbestean, burura. Baina dena ere ez da absurdoa. Borreroaren nobela-k ez du ezer asko nobelatik, eta absurdotik ere deus gutxi. Idazleak bere irudimenari jotako erronka bat dirudi, bere buruari borrero hitzarekin zenbat esaldi burutsu asmatzeko gai den erakusteko ariketa moduko bat.

Funtsean, absurdoa, zentzugabekeria, surrealismoa… baliatu ditu besten behin Linazasorok, horiexek baitira inkomunikazioaz eta desarrazoiaz hitz egiteko tresnarik egokienak. Inkomunikazioak komunikazio, Mikel Laboaren eldarniozko kanturen bat jartzea onena. Baina ez entzun belarriekin soilik, eta ez irakurri begiekin bakarrik. Zerbait gehiago beharko dugu glosolalia hauek ulertzeko.

Azken kritikak

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Ibai Atutxa Ordeñana

Poesia kaiera
June Jordan

Aiora Sampedro

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Igor Estankona

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Irati Majuelo

Hormako paper horia
Charlotte Perkins-Gilman

Amaia Alvarez Uria

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Javier Rojo

Poesia kaiera
June Jordan

Igor Estankona

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Joannes Jauregi

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Aiora Sampedro

Den-dena nahi dugu
Nanni Balestrini

Ibon Egaña

Erbesteko elurra
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Lurra eta dardara
Askoren artean

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Imanol Mercero

Artxiboa

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Hedabideak