kritiken hemeroteka

7.546 kritika

Azken kritikak

« | »

Arimaren ondoko ezkien artetik ibilki / Andolin Eguzkitza / Susa, 2004

Ezkien itzala argia denean Oier Guillan / Gara, 2005-01-22

Ez ohikoa da oso Andolin Eguzkitzak sinaturik liburudendetara iritsi den azken olerki liburua, Arimaren ondoko ezkien artetik ibilki. Ezohikoa arrazoi askorengatik.

Ezohikoa hasteko, osatugabea delako. Edo osatugabea bainoago, ezustean osatua, liburua egileakpentsatzen egoten ahal zen bezala amaitu beharrean, ezusteko heriotzak beharturik bestelako osagaiek osatzen dutelako: gertutasunak besterik sortu ezingo lukeen Juan Ramon Madariagaren hitzaurrea dago batetik, pertsona eta idazlea koordenatu beretan kokatzen dituzten lerro zintzoak, irakurleak poemak irakurrita sentitu lezakeenaren osagarri. Bestetik, liburuaren azken orrialdeetan idazlea une batez albo batera utzi eta pertsona berreskuratzeko aukera eskaintzen da xumeki, Andolinek idatzitako zenbait jatorrizko esku izkribuen kopiekin. Haien lerro artean islatzen ahal da pertsonak idazterakoan sentitzen ahal zuen grina, bere buruarekiko zorroztasuna, barne borroka eta lerroak gauzatzeko sendotasuna.

Liburua osatugabea da neurri batean baina, era berean, osoa bere horretan, poemek banaka badutelako behar adina indar, behar adina osotasun. Liburu osatugabea da batez ere irakurlea gehiago irakurtzeko nahian utz dezakeelako, irakurleak badakielako testu hauek etorkizunerako iradoki zezaketen bidea jada ez dela posible.

Poema hauek heldutasuna dute aldarri. Ez heldutasun faltsua, gizartean integratua edo onartua. Bizitzeak eta bizitakoa hitzetan islatzen lortzeak ematen duen heldutasuna da lerro hauen artekoa. Bizitzaren eta sentimenduen konplexutasuna hitzetan baino haien edukietan igartzen da. Liburu honetan Eguzkitzak ez dio gizakiaren konplexutasunari ihes egiten, aurrez aurre hartzen du eta irakurleari ere halaxe eman: biluzik neurri handi batean, mozorro larregirik gabe, ageriko. Gauzak modu sinplean azaltzeak ez du esan nahi ahulak direnik, modu zuzenean hitz egin baitaiteke gauzarik konplexuenez.

Poema hauetan izan dut bai sentsazio bat hitzekiko: poema batzuk hurbilak egin zaizkit eta beste batzuk urrunak, baina guztiengan hitz bakoitzak bere lekua zueneko sentsazioa gailendu zait, bere funtzio zehatza, une oro esan nahi denaren eta biluzteko ariketa horren mesedetan. Modu horretan poemen edukiak pertsonalegiak suertatu litezkeen arren, irakurleak, agian, ezin du saihestu haien erritmoan sartzea eta sentimenduak konpartitzea opari baten gisan jasotzen duenaren gertutasunez irakurtzea. Bere ahulaldietan, erorketak bermatzen dizkioten ezaugarrien ezagupenean aurki lezake pertsona batek bere indarra. Sinpletasuna ahulaldiaren pareko ez den bezala, sentikortasunak ere, biluzteko gaitasunak, ahul sentiarazten duten egoeren agerpenak, ausardia transmititzen du ahulaldia baino gehiago.

Bada testu hauek erakargarri egiten dituen beste ezaugarri bat ere, sentikortasunari estuki loturik baitator kasu honetan sentsualitatea, eskutik helduta inolaz ere. Sentsualitatea, erotismoa zentzuz beterik sentitzen duenaren grina keinu bakoitzean, gorputz atal baten aipamenean hura mementu batean zeharkatu zuten korronte elektrikoek sentiarazitako isiltasuna eta nahiak ere helarazteko gai den idazkera.

Hitz hauek ebatsi nahi nituzke Juan Ramon Madariagaren hitzaurretik: “Eta bizitzak anker trataturiko gizona kausitzen nuen, histura bihotzean, bizitzaren hitzezko egutegiak baitziren bere poema asko. Inplikaziozko poemak idazten zituen, larrua higatzen zitzaion hitz bakoitzean”. Ezin topatu hitz hauek baino lerro aproposagorik irakurleak liburu honekin jaso lezakeena adierazteko.

Azken kritikak

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Javier Rojo

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Ibai Atutxa Ordeñana

Poesia kaiera
June Jordan

Aiora Sampedro

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Igor Estankona

Poesia kaiera
June Jordan

Javier Rojo

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Irati Majuelo

Hormako paper horia
Charlotte Perkins-Gilman

Amaia Alvarez Uria

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Javier Rojo

Poesia kaiera
June Jordan

Igor Estankona

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Joannes Jauregi

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Aiora Sampedro

Den-dena nahi dugu
Nanni Balestrini

Ibon Egaña

Erbesteko elurra
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Artxiboa

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Hedabideak