kritiken hemeroteka

7.851 kritika

Azken kritikak

« | »

Arimaren ondoko ezkien artetik ibilki / Andolin Eguzkitza / Susa, 2004

Ezkien itzala argia denean Oier Guillan / Gara, 2005-01-22

Ez ohikoa da oso Andolin Eguzkitzak sinaturik liburudendetara iritsi den azken olerki liburua, Arimaren ondoko ezkien artetik ibilki. Ezohikoa arrazoi askorengatik.

Ezohikoa hasteko, osatugabea delako. Edo osatugabea bainoago, ezustean osatua, liburua egileakpentsatzen egoten ahal zen bezala amaitu beharrean, ezusteko heriotzak beharturik bestelako osagaiek osatzen dutelako: gertutasunak besterik sortu ezingo lukeen Juan Ramon Madariagaren hitzaurrea dago batetik, pertsona eta idazlea koordenatu beretan kokatzen dituzten lerro zintzoak, irakurleak poemak irakurrita sentitu lezakeenaren osagarri. Bestetik, liburuaren azken orrialdeetan idazlea une batez albo batera utzi eta pertsona berreskuratzeko aukera eskaintzen da xumeki, Andolinek idatzitako zenbait jatorrizko esku izkribuen kopiekin. Haien lerro artean islatzen ahal da pertsonak idazterakoan sentitzen ahal zuen grina, bere buruarekiko zorroztasuna, barne borroka eta lerroak gauzatzeko sendotasuna.

Liburua osatugabea da neurri batean baina, era berean, osoa bere horretan, poemek banaka badutelako behar adina indar, behar adina osotasun. Liburu osatugabea da batez ere irakurlea gehiago irakurtzeko nahian utz dezakeelako, irakurleak badakielako testu hauek etorkizunerako iradoki zezaketen bidea jada ez dela posible.

Poema hauek heldutasuna dute aldarri. Ez heldutasun faltsua, gizartean integratua edo onartua. Bizitzeak eta bizitakoa hitzetan islatzen lortzeak ematen duen heldutasuna da lerro hauen artekoa. Bizitzaren eta sentimenduen konplexutasuna hitzetan baino haien edukietan igartzen da. Liburu honetan Eguzkitzak ez dio gizakiaren konplexutasunari ihes egiten, aurrez aurre hartzen du eta irakurleari ere halaxe eman: biluzik neurri handi batean, mozorro larregirik gabe, ageriko. Gauzak modu sinplean azaltzeak ez du esan nahi ahulak direnik, modu zuzenean hitz egin baitaiteke gauzarik konplexuenez.

Poema hauetan izan dut bai sentsazio bat hitzekiko: poema batzuk hurbilak egin zaizkit eta beste batzuk urrunak, baina guztiengan hitz bakoitzak bere lekua zueneko sentsazioa gailendu zait, bere funtzio zehatza, une oro esan nahi denaren eta biluzteko ariketa horren mesedetan. Modu horretan poemen edukiak pertsonalegiak suertatu litezkeen arren, irakurleak, agian, ezin du saihestu haien erritmoan sartzea eta sentimenduak konpartitzea opari baten gisan jasotzen duenaren gertutasunez irakurtzea. Bere ahulaldietan, erorketak bermatzen dizkioten ezaugarrien ezagupenean aurki lezake pertsona batek bere indarra. Sinpletasuna ahulaldiaren pareko ez den bezala, sentikortasunak ere, biluzteko gaitasunak, ahul sentiarazten duten egoeren agerpenak, ausardia transmititzen du ahulaldia baino gehiago.

Bada testu hauek erakargarri egiten dituen beste ezaugarri bat ere, sentikortasunari estuki loturik baitator kasu honetan sentsualitatea, eskutik helduta inolaz ere. Sentsualitatea, erotismoa zentzuz beterik sentitzen duenaren grina keinu bakoitzean, gorputz atal baten aipamenean hura mementu batean zeharkatu zuten korronte elektrikoek sentiarazitako isiltasuna eta nahiak ere helarazteko gai den idazkera.

Hitz hauek ebatsi nahi nituzke Juan Ramon Madariagaren hitzaurretik: “Eta bizitzak anker trataturiko gizona kausitzen nuen, histura bihotzean, bizitzaren hitzezko egutegiak baitziren bere poema asko. Inplikaziozko poemak idazten zituen, larrua higatzen zitzaion hitz bakoitzean”. Ezin topatu hitz hauek baino lerro aproposagorik irakurleak liburu honekin jaso lezakeena adierazteko.

Azken kritikak

Sekula ez liokete euli bati hegalik kenduko
Slavenka Drakulic

Irati Majuelo

Sortaldekoak
Hedoi Etxarte

Asier Urkiza

Dama
Jon Gerediaga

Nagore Fernandez

Bihotz-begietan
Xabier Lizardi

Igor Estankona

Argiantza
Pello Lizarralde

Jon Martin-Etxebeste

Taxiak ez dira inoiz gelditzen
Xabier Montoia

Txema Arinas

Eskuan beti zerbait
Maialen Berasategi Catalan

Irati Majuelo

Empar Pineda Erdozia: gorputzak hala eskatua
Kattalin Miner

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Zeruko belardiak
John Steinbeck

Hasier Rekondo

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Mikel Asurmendi

Urpean murgildu
Lidia Txukovskaia

Nagore Fernandez

Bertute txikiak
Natalia Ginzburg

Asier Urkiza

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Maitane Legarreta Etxezarreta

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Jose Luis Padron

Artxiboa

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Hedabideak