kritiken hemeroteka

7.871 kritika

Azken kritikak

« | »

Akordatzen / Joseba Sarrionandia / Txalaparta, 2004

Hotsak isiltasunean Josu Lartategi / Deia, 2005-01-25

Memoriaren, akorduaren inguruko hausnarketak nahikoa ohikoak dira literaturan, zentzu hertsian dena baita memoria, pentsatzen dugun hori instantera bihurtzen baita iragan, T.S. Elioten berbekin esateko denbora pasatua presentean konteniturik baitago. Akorduaz aritzea gure bizitzaz aritzea da, Gabriel Garcia Marquezek hain ondo esan duen moduan bizitza ez delako jazo den hori, ezpada norberak zer eta nola gogoratzen duen. Joseba Sarrionandiaren literaturgintzan adar sendoa dugu iraganari begira paratzea, ez dakit nostalgia edo memoria ariketa gisa (Felipe Juaristiren berbez akordatu naiz, diotenak memoria itsaso bat dela, nostalgia eragilea, itsasora begiratzea iraganera begiratzea delako), zerbait ez galtzeko ariketa gisa, beharrezko duen gordailu baten gisa… Haren lehenbiziko literatur lanek ere metaliteratura memoristikoa ez ote ziren pentsatzen hasia nago.

Oraingo honetan, errebueltarik gabe, zuzen-zuzen goaz akordatzearen inguruko saio batera. Kontakizunak, hasierako inpresioaz bestera, badu linealtasun bat (ideia bera ñabardura berriez jostea, apunterik apunte), badu kronologia bat (ume denboratik nerabezarora eta gaztarotik helduarora eta gero orainera, gu denok oroimena baino ez garela ziurtatzen duen oraina), baditu bide paraleloak edo, hobeto esanda, berezko bizitza duten bideak (bizipen erabat pertsonalak diruditenak, aipu misteriotsu edo kriptikoak, metaliterarioak, hitzez hitzekoak, jolasak, hausnarketa minimalak, bigarren esanahietarako joeradunak…), badu, finean, begibistako osotasuna, “Akordatzen” hau apunte zerrenda soila baino askoz gehiago delako. Bizitza zati baten apunteak dira, memoriaren galbahetik iragaziak. Eta galbahe hori ukiezina denez, abstraktua nahi badugu, bada, Roland Barthesek zioen bezala zerbait esaten denean zerbait hori aldi baterako behintzat egia izaten da (63. or.). Hemen ez du, agidanean, egia izateak ala ez izateak garrantzi berezirik. Dena baita egia, agertu egiten denez, presentzia duenez, akorduaren ohantzean egia baita dena.

Akorduak ahanzturaren arerioa dirudi, eta hala izango da, baina badute amankomuneko zerbait, hots, ez bata ez bestea ez direla zehatzak (69. or.). Eta zehaztasun eza dugu liburuaren beste ezaugarri bat, azpimarragarria eta aldi berean, bitxiki, egiazko garrantzirik gabea. Akordua ez baita egia edo gezurra, imajinazioa baino, akorduen akorduak (73. or.), gu geu gara oroimena (76. or.).

Diseinu miragarria eta pittin bat obsesiboa duen liburu honetan Josebaren jarraitzaileek irakurle etorri berriek baino zer gozatu dexente handiagoa topatuko dute, nik uste.

Azken kritikak

Mamu eratortzeko moduak
Juanjo Olasagarre

Asier Urkiza

Udaberria sutan
Joxemari Iturralde

Nagore Fernandez

Ez dakit zertaz ari zaren
Ana Malagon

Paloma Rodriguez-Miñambres

Nikole bijotzekua
Edorta Jimenez

Mikel Asurmendi

Bihurguneko nasa
Uxue Apaolaza

Irati Majuelo

Euri zitalari esker
Itxaro Borda

Amaia Alvarez Uria

Itzultzeko etorri naiz
Felipe Juaristi

Hasier Rekondo

Ogia eta zirkua
Irati Jimenez

Paloma Rodriguez-Miñambres

Totelak
Fermin Etxegoien

Asier Urkiza

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Paloma Rodriguez-Miñambres

Ez dakit zertaz ari zaren
Ana Malagon

Txema Arinas

Bihotza negar eta irri
Maryse Conde

Irati Majuelo

Sortaldekoak
Hedoi Etxarte

Igor Estankona

Itzultzeko etorri naiz
Felipe Juaristi

Jose Luis Padron

Artxiboa

Azaroa 2021

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Hedabideak