susa | literatur emailuak | literaturaren zubitegia | euskarari ekarriak | armiarma | klasikoak | aldizkarien gordailua | basquepoetry | ipuina.eus | ganbila.eus

« Euskal literaturaz | Soneto-liburua »

Han goitik itsasoa ikusten da / Julen Gabiria / Elkar, 2004

Txirrindulariak Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 2004-05-14

Aurreko azalean ikusten den argazkiak aspaldiko garaira garamatza, txirrindulariak heroiak zireneko garaira hain zuzen. Egia da txirrindularitzak, bizitzako gainerako kontuek bezala, izugarrizko aldaketa izan duela eta, gaur egun Indurain bat ez badago ere, jendearen garaipen-irrika ere asetzen da aldiro, ez beti, futbol zelai zabalean batez ere, jakina. Aspaldiko garaiak ezberdinak ziren, bakoitza bere egunerokotasun tristeari begiratu eta abian jartzen zuen buruko makina, bi gurpiletan balihoa bezala, eta gaur mendi bat igotzen zuen bezala bihar sekulako esprinta jotzen zuen amaierarik ez zuen lauan. Beste garaiak ziren eta bestelakoak gure heroiak: Loroño, Bahamontes, Coppi eta Bartaldi, bai, Bartaldi.

Bartaldi da, nolabait esateko, eleberri honetako pertsonaia, Bartaldi eta bere garaia, hobeto esanda. Euskal Herria, Frantzia eta Italia dira eleberriaren ibiltokiak eta itzuli-tokiak. Roman Alberdik, mutikotan, Euskal Herrian ikusiko baitu lehendabiziko aldiz Bartaldi; geroxeago, Frantziako Itzulian, mutikoa erbestetar denean, eta, azkenik, bata bestearen bila joango da. Hori da historia nagusia, izan ere, liburu honetan, historia asko tartekatzen dira, era samurrean tartekatu ere, batak besteari estropezu ez egiteko moduan.

Gure literaturan Unai Elorriagak irekitako bidea hartzen du Julen Gabiriak, oihartzunez oihartzun, noski, aspaldiko garaiak eta giroak ekarriz, bizikleta baten gainean. Eta biak adinkide edo direlako, nabarmendu egiten dira bien artean dauden antzekotasunak, eta, nola ez, ezberdintasunak. Dena dela, poztekoa da halako liburua, euskalduna hain izanik txirrindularitza zalea eta hain saiatua kiroletan, ez baitzegoen orain arte erakusgarririk, ale bakan batzuk ezik, gereziak bezala barreiatuak hor hemen. Herri baten historia jakiteko herri horren kirolak ezik, herri horretako gizon-emakumeen zaletasunak jakin behar direla aspaldiko kontua da hori ere.Txirrindularitza kirola da, eta kirola den neurrian, lehia den neurrian, gizatasunari lotuta dago, beraz literatur gaia da. Historia-gaia ere bai.