kritiken hemeroteka

8.352 kritika

« | »

Eta harkadian ni / Anjel Erro / Elkar, 2002

Musen eskolako euskal oskola Aingeru Epaltza / Nabarra, 2004-02

“Zertan saiatzen zara, Anacronio, / Kalimako alexandriarraren gisako/ epigrama helenikoak idatziz? / Apika zeure iturburua izaten?”. Horra Anjel Erroren Eta harkadian ni bere lehen liburuko poemetariko bat. Hona bertze bat: “Ustez latin ovidiarrez, izatez latin kaskarrez/ zenbait bertso paratu duzu, Antonio, / non vasconum hizkuntza barbaroz / poema latindarrak egiteagatik degidazun trufa. / Nik zure eztenari erantzun / konplitua ematen diot, / zuk erantzun ezinen duzun honen bidez”.

Burlatan ez dakit termarik dagoen, Errok bertze epigrama batean dioskunez, baina hala balitz bezala ari zaigu bere opera priman. Oro errana dela badaki, baina ez berak. Eta duela mende anitz erran zitzaigun hori bera berritzera abiatu zaigu, Marzialen, Virgilioren eta Horazioren bidetik.

Ez beza, hala ere, inork pentsa burlatarraren proposamena antzinateko poesiaren errekreazio hutsean gelditzen denik. Gure hizkuntzan txundigarri gertatzen ahal den giro eta iruditeria greko-erromatarraren estalkia poeta sendo baten ahotsa entzunarazteko bozgorailua da oroz gain. Poeta sendoa, eta hemengoa.

Errok izenburuan berean erakusten dizkigu bere armak: haiek —arestiko idazleak— Arcadian ziren, hots, zoriontasunaren eta lasaitasunaren lurrean, poesia klasiko nahiz Berpizkunde garaikoaren ariora; idazlea, berriz, harkadian, erran nahi baita harritzan. Bada euskal poesiagintzan harriak duen sinbologiaz idatzi duenik. Anjel Erro erro berari atxiki zaio. Hemendik idazten baitu, Euskal Harritik. Axularren, Etxeberri Sarakoaren, Arestiren, Atxagaren —“hautsi da anafora”—, Sarrionandiaren oihartzunak, Kirmen Uriberen eta Castillo Suarezen aipuak, bertzeak bertze, hor daude ohargarri. Kate horretan katemailatzat du bere burua; “musen eskolako euskal oskola” erraten dio bere buruari hondar hiru eglogetariko batean.

Baina hemengoa izanagatik/izateagatik, nonahikoa ere bai. Kanpoan ere bai baititu bertzelako bidai-lagunak, eta ez nolanahikoak. Kafka, Cervantes, Rosalia, Borges edo Hezra Pound ez dira inoiz makulu txarrak poesiaren bideak urratzeko.

Izan ere, ezinbertzean, literatura bera da —poetaren ofizioa, afizioa eta malefizioa—, Errok jorratzen dituen gaietan errepikatuenetariko bat. Gupida handirik gabe ari da bere buruaz, hemen zirika eta han zehaka. Eta gupida handirik gabe, halaber, amodioaz, adiskidetasunaz —gai klasikoetan klasikoena—, biziaz eta heriotzaz. Irakurlearen ezustea edo, gutienez ere, azken puntuko kolpearen bidez, irribarre konplizearen bilatze etengabean. Zaharrak berritzen, berriak bertze norbaitek zahartuko dituelakoan.

Azken kritikak

Francesco Pasqualeren bosgarren arima
Unai Elorriaga

Joxe Aldasoro

Lanbroa
Pello Lizarralde

Mikel Asurmendi

Sorginak, emaginak eta erizainak
Barbara Ehrenreich / Deirdre English

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Ez naiz ondo akordatzen
Karlos Linazasoro

Mikel Asurmendi

Gerezi-denbora
Montserrat Roig

Amaia Alvarez Uria

Presbiziak lagundu omen digu
Edu Zelaieta

Mikel Asurmendi

Itsaso amniotikoa
Oihane Jaka

Aitor Francos

Itzulpena-Traducción
Angel Erro

Jon Jimenez

Itzulpena-Traducción
Angel Erro

Asier Urkiza

Maitasuna eta dirua, sexua eta heriotza
Mckenzie Wark

Nagore Fernandez

Fiesta: Eguzkia jaikitzen da
Ernest Hemingway

Aritz Galarraga

Biharraren hegietan
Maddi Sarasua Laskarai

Maddi Galdos Areta

Gaueko azken expressoa
Eneko Aizpurua

Aiora Sampedro

Aingeruak eta neskameak
June Fernandez

Ibon Egaña

Artxiboa

2024(e)ko uztaila

2024(e)ko ekaina

2024(e)ko maiatza

2024(e)ko apirila

2024(e)ko martxoa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

Hedabideak