« Hileta kantu ahaztua | Adibide batzuk »

Zoririk ez / Imre Kertész (Urtzi Urrutikoetxea) / Elkar, 2003

Nazismoaren garaia A. de Amezaga / Bilbao, 2004-03

Literaturako Nobel saridun baten liburua dugu hauxe, Imre Kertész (Budapest, 1929) idazlearena, 2002ko Nobela jaso zuen lehen autore hungariarena. Euskaratzailea beste saridun bat izan da, Urtzi Urrutikoetxea poeta, idazle eta kazetaria, Jokin Zaitegi Itzulpen saria jaso zuena. Autoreak, familia judukoa, Auschwitz eta Buchenwaldeko kontzentrazio esparruak ezagutu zituen, hara deportatu baitzuten, eta bere obra gehienaren oinarrian holokaustoaren esperientzia gogorra ageri da. Zoririk ez berak idatzi zuen lehen liburua da, duela hogeita zazpi urte. Alemanierara itzuli zutenean, orain urte gutxi, heldu zitzaion ospea. Urrutikoetxeak hitzaurre interesgarri bat idatzi du, liburuaren mamia eta zenbait puntu argitzen baitiguna, egoera historikoa ondo esplikatuz. Hungariako idazleak, irudimen literarioaren bidez —noski, errealitatean oinarriturik— kontatzen digunarekin zer lortu du? “Eleberri honek irakurlea buru-belarri sarrarazten du, pertsonaiekin eztabaidara bultzatzen du, haserrearazten du …”, azpimarratzen du itzultzaileak, zeinak hiru edizio erabili baititu liburua euskaratzeko: alemanezkoa, ingelesezkoa eta frantsesezkoa; gainera, Károly Morvay, Budapesteko Eötvös Loránd unibertsitateko irakasle euskaltzalearen laguntza izan du. Ez gaude lan autografiko baten aurrean, baizik eta Kertészen bizitzan jasandako zenbait une, sentsazio, gertaera…, nazismoaren fruitu, biltzen dituen obraren aurrean. Istorioa naziek Hungaria okupatzen duten unean hasten da, 1944.ean hain zuzen, eta hamabost urteko mutiko baten bidez kontatuko zaigu.