kritiken hemeroteka

8.321 kritika

« | »

Haragizko erreformak / Mari Luz Esteban / Pamiela, 2023

Harria haragi Jon Martin-Etxebeste / El Diario Vasco, 2023-07-01

Poema autobiografikoetatik abiatu eta nortasun kolektibora iristen den liburua da Mari Luz Estebanena. Bederatzi sailetan bildu ditu poemak, eta sail bereko poemak elkarren segidakoak dira askotan tematikoki. Estiloz ere, aldakorrak dira; adibidez, liburua irekitzen duen “Elurraren alaba” saileko estiloa, haurtzaroari heltzen diolako-edo, lirikoagoa da gainerakoak baino. Poetaren ahalmenaren erakusgarri da “Odolaren sua” izeneko poema bikaina: “Esnea zekarren artzainaren emazteak/ ez omen zuen kulerorik janzten…”.

Bigarren sailean, “Genealogiak” izenekoan, abiatzen du liburuko konstanteetako bat: migratzaileen alaben bizipena. Industrializazio garaiko migratzaileetatik gaur egungotarako zubia eraikitzen du poetak “Ahanzturaren kontra” izeneko poema ederrean. “Neskatila bat” deritzon atala da luzeena eta behinola izandako haur haren bizipenak egungo emakumean nola islatzen diren bistaratzeko balio du.

Hortik aurrerako ataletan “ni”a gu bilakatzen da. Euskaldun “berria” izatearen konplexuari aurre egiten dio zenbait poematan, eta euskaldun onaren mitoa arrakalatzeko ariketak egiten ditu (“Mintzo berria” eta “Teoria maketoa”). Estebanen aldarrikapenerako indarrak eta ahuldadeak lehen planora datoz “Animalia politikoa” sailean: “Pertsonala politiko bihurtu genuen (…) kaleak hartu genituen/ kaleak gureak ere bazirela aldarri/ gauzak ez dira/ aldatu gehiegi/ kaleak gureak/ egun batzuetan dira bakarrik”. Poetak estilo prosaikoa hautatu du liburu guztirako; bere bizimodutik hautatutako pasarteek sinbologia handia dute. Gorputzaren presentzia gai garrantzitsua da eta izendaturik daude haren beldurrak eta oroimenak; torturaren osteko haragiaren erreformak dira liburuari izena ematen diotenak. Harrizko herritik haragizko herri baterako deia da liburuaren epilogoa.

Azken kritikak

Itzalen tektonika
Itxaro Borda

Asier Urkiza

Mundu zitalaren kontra
Lizar Begoña

Jon Martin-Etxebeste

Sastraka
Askoren artean

Mikel Asurmendi

Itsaso amniotikoa
Oihane Jaka

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Lanbroa
Pello Lizarralde

Irati Majuelo

Lanbroa
Pello Lizarralde

Ibon Egaña

Txoria hodei artean
Urtzi Urkizu

Jon Martin-Etxebeste

Begiak eman nizkinan eta ilunpeei behatu hien
Irene Sola

Jon Jimenez

Mundu zitalaren kontra
Lizar Begoña

Amaia Alvarez Uria

Gerezi-denbora
Montserrat Roig

Asier Urkiza

Herriaren hezkuntza eta demokrazia
Nadezhda Krupskaia

Nagore Fernandez

Farorantz
Virginia Woolf

Aritz Galarraga

Markos Gimenoren 101 letrakartel
Joseba Sarrionandia

Mikel Asurmendi

Poesia kaiera
Giorgos Seferis

Irati Majuelo

Artxiboa

2024(e)ko maiatza

2024(e)ko apirila

2024(e)ko martxoa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

2023(e)ko ekaina

Hedabideak