kritiken hemeroteka

8.335 kritika

« | »

Bichta éder / Eneko Bidegain / Elkar, 2023

Ildo ikusezinen arragoan Asier Urkiza / Berria, 2023-04-16

Bichta éder da Eneko Bidegainen nobela berriaren izenburua. Vermandois jauregiarena —Altzugaraia etxea jatorriz— da azaleko irudia, eta inguruko lurretan Levallois SA promotorak eraiki nahi duen luxuzko gunearen deitura da, berez, Bichta éder. Izen, une eta gertaera ugari biltzen ditu eleberriak, eta garai batetik bestera jauziak eginez harilkatzen ditu pasarteak autoreak, Eñaut protagonistaren bitartez. Historia eta istorioak uztartuz, pertsonaia saldo baten gorabeherak aurkezten zaizkigu, historia garaikidearen ur nahasietan igeri.

Gaur euskarazko hedabideko kazetaria da Eñaut Oihenart, hainbat urte atzerrian eman ondoren Euskal Herrira itzuli dena. Gaztea izanagatik, bizitzaren bideetan dagoeneko bihurgune batzuk hartutakoa da; Euskal Herriko giro politikoan kokatu ezina eta desengainu sentimentalen bat elkartu zaizkio. Bere burua ezin aurkituta dabil. Halako batean, herriko Vermandois jauregi inguruan eraikitzekotan diren proiektuaren peskizan jarri, eta, Theodore azkenengo jabearen figurari tiraka, ikerketa abiatuko du. Hari-mataza trinkoa zabalduko zaio orduan. Bilbe horri heltzen dio kontakizunak. Hari-mutur ugariko korapiloa da, izan ere; pertsonaia mordoa eta askotariko gai historiko-sozialak —lukurrereriazko proiektu urbanistikoetatik hasi eta naziekiko kolaborazionismora, gerra zikinetik eta ultraeskuineko mugimenduetatik igaroz—. Tartean, mugimendu sozialen kontraesanak, kazetaritzaren egungo egoera edo maitasun harremanak aurki daitezke, besteak beste.

Estilo arina darabil Bidegainek —kazetariaren eskua nabari daiteke—, narrazioa ondo gobernatzen dakienarena, noiz edo noiz zenbait egitura eta esaeren erabilera errepikakorra egiten badu ere, batik bat pertsonaien barne bakarrizketak aditzera ematerakoan, liburu osoan nagusi den hirugarren pertsonadun narratzaile orojakilearen barruan, zehar estilo librearen bidez. Bestela, esan bezala, erritmo doia ematen dio narrazioari, eta gaitasuna erakusten du eszenak behar baino gehiago ez luzatzeko. Nahiz eta sarritan zorabiagarria suerta daitekeen planoen tartekatzea, Eñauten ibilerek zutabe lana egiten dute, Bidegainen kaleidoskopioa orekatuz. Bestalde, tankera honetako eleberrietan —intriga kutsu nabarmenekoetan— berebizikoa den informazioaren dosifikazioan ere eraginkor ageri da autorea.

Bilbearekiko gehiegizko menpekotasuna antzeman dut nobelan, baina. Interesgarria da liburuko orainaldiaren eta lehenaldiaren hartu-emana, pertsonaien arteko ildo ikusezinak jorratzen dituenez. Bilbearen tirania neurri batean hortik dator, ordea, kasuak markatzen duenez liburuaren ibilbidea. Eta nago pertsonaien karakterizazioari eta, narratibitatearen gainetik, literariotasunari mesede gehiegirik ez diola egiten. Hau da, pertsonaiak txotxongilo huts izateko arriskuan egon daitezkeela. Halaber, uneren batean azalkeriara lerratzen da kontakizuna. Ez irakurketa ozpintzeraino. Esanak esan, hortaz, irakurketa gozagarria da Bichta Éder. Estilo bizian kontatutako istorioen arragoa.

Azken kritikak

Horma
Marlen Haushofer

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Ura ez baita beti gardena
Xabi Lasa

Joxe Aldasoro

Zoo
Goiatz Labandibar

Paloma Rodriguez-Miñambres

Xomorroak
Julia Guillamon

Nagore Fernandez

Monogamoak
Iñigo Astiz

Asier Urkiza

Metamorfosia
Franz Kafka

Aritz Galarraga

Mesfida zaitez
Bea Salaberri

Jon Jimenez

Nazionalismoaren alde eta aurka
Joxe Manuel Odriozola

Mikel Asurmendi

Itzalen tektonika
Itxaro Borda

Paloma Rodriguez-Miñambres

Manttalingo alaba
Mikel Etxaburu

Jose Luis Padron

Nazioa eta hizkuntza Humboldten pentsamenduan
Iñaki Zabaleta Gorrotxategi

Jon Jimenez

Etxe bat norberarena
Yolanda Arrieta

Irati Majuelo

Hormako atea eta beste ipuin batzuk
H.G. Wells

Hasier Rekondo

Zeru-lurren liburua
Jon Gerediaga

Jon Martin-Etxebeste

Artxiboa

2024(e)ko ekaina

2024(e)ko maiatza

2024(e)ko apirila

2024(e)ko martxoa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

Hedabideak