kritiken hemeroteka

8.087 kritika

Azken kritikak

« | »

Humanitatearen une gorenak / Aritz Galarraga / Alberdania, 2022

Internazionalismo literarioa Asier Urkiza / Berria, 2023-01-08

Aritz Galarragak Argia aldizkarian idatzitako artikuluen bilduma da, berez, Humanitatearen une gorenak. Gorka Bereziartuak hitzaurrean dioenez, ordea, hori baino gehiago ere bada; izan ere, testuak elkarrekiko loturan antolatuta daude, eta liburuak badu, hortaz, zentzu organikoa, logika formala. Galarraga, Zweigen liburu hartako izenburua bere eginez, literaturaren bidez aritzen da une goren zein erdipurdikoez, afera betierekoez eta eguneroko bizitzak gordetzen duenaz.

Saiakera literarioaren generoan kokatuko nuke liburua, ez hainbeste literaturak toki handia hartzen duelako bertan, baizik eta Galarragak hura duelako bidaide, lagunik leialen eta inguruaz gogoetatzeko tresna. Pentsamendu literario baten egituratzea baitago orriotan, mundua esaten dioguna literaturaren galbahetik iragazteko nahia. Hala forman nola edukian antzematen da hori. Esan bezala, orriz orri, testuz testu, autoreak bere unibertsoa taxutzen du irakurleen aurrean, batzuetan zirikatu asmoz, gehienetan konplizitate keinu bila.

Zurruntasunari ihes egin nahia dateke liburuaren beste ezaugarrietako bat; umorea, ironia eta arintasuna neurri egokian erantsita erdiesten du Galarragak bizitasuna, testuen laburtasunak ere —prentsarako artikuluak izaki— ikaragarri laguntzen duela. Liburuan gurutzatzen dira gai pisutsuak arinekin, kezka bizienak plazer uneekin, minak ukenduekin. Heriotza, zahartzaroa, denboraren igarotzea, sorterria eta deserria, artearen funtzioa… horrelakoak sumatzen dira sarri berniz auto-ironikoaren azpian —zeina ez baita liburu osoan zehar agertzen, egiari zor—. Bidezidorrotan paseoan bezala abiatzen da, halere, Galarraga. Txistua joz, tarteka pentsakor, bidaiaz gozatzeko segurantza osoarekin. Eta eskuan beti liburu batekin.

Bidaia gozagarria da, besteak beste, bakarrik joanda ere lagunduta egiten delako. Kontaezinak dira liburuan aipatzen diren idazleak eta obrak. Ez dira apaingarri edo osagarri huts; kontrara, hausnarketen akuilu dira, autorearen begirada literarioa janzten duten neurrian, ezinbestekoak. Erreferentzietan badaude joera nabarmenak, edozein irakurlek baititu, izan, bere eremu kutunak, obsesio ere bilaka daitezkeenak. Galarragak badu bat, nire irudiko, liburu osoaren adierazgarri izan daitekeena. Mittleuropa, mugako literatura, Praga, Trieste, bai, baina baita Bidasoa, Baztan, Katalunia, Espainia, Frantzia, Euskal Herria ere. Geografiak —ez soilik literarioak— eta berorien arteko balizko zubiak. Igar daiteke liburuan asmo supranazional bat, internazionalismo literario bat nahi bada, aberrietan baino, hizkuntzetan sinesten duena, literaturetan, humanismoan oraindik ere esperantza handia izan eta kultura ezartzen duena izugarrikeria eta desberdinkeria gainditzeko bitartekotzat. Hor kokatzen da tradizio literarioaren aitortza, etorkizunerantz proiektatu beharrekoa, mundu malapartatu hau konponduko bada. Eta konponbiderik ezean, Kafkak zioen hura, behintzat irtenbide bat, egunerokoa goxatzen eta une txikiak goratzen lagun diezagun.

Azken kritikak

Gari eta goroldiozko
Anari Alberdi Santesteban

Ibai Atutxa Ordeñana

Winesburg, Ohio
Sherwood Anderson

Nagore Fernandez

Suite frantsesa (bertsio argitaragabea)
Irene Nemirovski

Asier Urkiza

Haragizko mamuak
Karmele Mitxelena

Jon Martin-Etxebeste

Sorgin-argien ehizan
Joan Mari Irigoien

Mikel Asurmendi

Balio erantzia
Ekaitz Goikoetxea

Mikel Asurmendi

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Amaia Alvarez Uria

Poesia kaiera
Federico Garcia Lorca

Nagore Fernandez

Humanitatearen une gorenak
Aritz Galarraga

Asier Urkiza

Soniexka
Ludmila Ulitskaia

Ibon Egaña

Solteroen dantzalekuak
Joxean Agirre

Mikel Asurmendi

Petare
Leire Ibarguren

Jose Luis Padron

Poema liburu bat —irakurtzeko jarraibideak—
Angel Erro

Hasier Rekondo

Norberak maite duena
Miren Billalabeitia

Paloma Rodriguez-Miñambres

Artxiboa

2023(e)ko urtarrila

2022(e)ko abendua

2022(e)ko azaroa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

Hedabideak