susa | literatur emailuak | literaturaren zubitegia | euskarari ekarriak | armiarma | klasikoak | aldizkarien gordailua | basquepoetry | ipuina.eus | ganbila.eus

« Ez dakit zertaz ari zaren | Totelka, elkarri hitza janez »

Haragi hosto / Juan Ramon Makuso / Balea Zuria, 2021

Poesiaren garaipena Paloma Rodriguez-Miñambres / El Diario Vasco, 2021-11-13

T.S. Elioten aipu batez irekitzen da Juan Ramon Makusoren azken poema liburua, “Haragi hosto”: “Denbora oro beti presente badago/ denbora oro da irredimiblea”. Hitz horiek abiapuntutzat harturik, liburuaren tonua ezartzen da, oso modu argigarrian idazlearen asmoa erakutsiz. Hots, denbora igarotzearen gaineko begiradak gidatzen ditu irakurleak, nola geratzen den atzean bizitza, esplorazio eta gogoeta egiteko lehenalditik orainaldirako ibilbidean.

Liburu honek hiru atal ditu: “oinazea hari batean bildu”; “odolak ura garbitzen duen heinean” eta “agurrak betetzen nau”. 55 poema guztira; oro har, laburrak, kondentsatuak eta, zenbaitetan, aforismo itxura dutenak. Poesia eta filosofia uztarturik azaltzen dira orrialdeetan eta ez da harritzekoa, Makuso Filosofia irakaslea baita institutu batean. Hain zuzen ere, liburuaren azken atalari ematen dio hasiera Maria Zambranoren aipu batek, poesiak eta filosofiak bat egiten dutelako ideia hezurmamitzen duenak.

Gaiei dagokienez, unibertsalak ditugu. Existentziaren zentzuak, bizitzan egin diren bidezidor eta hautuek, maitasunak eta haren gainbeherak, heriotzatik hurbil sentitzeak, edo bizi denbora agortzen eta jada heldu ezin zaion sentsazioak osatzen dute liburuaren bizkarrezurra. “Tempus fugit” horretan oroimena, iragana eta isiltasuna baliatzen ditu egileak ardatz gisa, bere mundu ikuskera islatzen eta kontzientzia hartzen duelarik: “Ezin da iragana ezabatu. Ez eta ahaztu ere”.

Liburua ixten da “Ahaidetasunari” poemarekin. Makusok adiskidetasunari eskaintzen dion gorazarrea. Balea Zuria editorialeko kideak gomutan izaten ditu eta bere konbentzimendua eta itxaropena helarazten dizkie —eta dizkigu, irakurleoi— poesian sinesten dutenek beti topagune izango dutela bertsoetan. Poesiak orori eusten diolako. Poesiak beti iraungo duelakoan. Poesia. Garaile.