kritiken hemeroteka

7.850 kritika

Azken kritikak

« | »

Erbesteko gutunak Victor Hugori / Louise Michel (Amaia Lasa) / Katakrak, 2020

Iraultzailearen sukarrak Irati Majuelo / Berria, 2021-02-14

Askorako emango lukete Louise Michelen idatziek, bihotzetik erauzitako sentimen eta borroka beti suhartasunez idatziek. Alabaina, Katakrakek argitara ekarritako gutunen edizioaren zenbait gako aipatzeko tartea baino ez du ematen kritika honen neurriak, eta horietara mugatu beharko.

Hala bada, liburuaren egituraketari erreparatu nahiko nioke lehenbizi. Etxearen marka propio bilakatu diren Argitaletxearen oharra eta itzultzailearen Hitzaurreaz gain, honako honetan, Michelen gutunen aztertzaile Xaviere Gauthierrek ondutako Sarrera eta Biografia ere aurki ditzakegu edukian bete-betean sartu aurretik. Nora Arbelbideren Hitzatzea ondotik. Gutunok testuinguruan kokatzeaz gain, iraganaren eta orainaren arteko zubiak eraikitzeko ahalegin bizia egiten da argitaletxetik, eta eskertzen da, bestelako zentzu bat hartzen baitu horrela liburuaren osotasunak. Hala ere, testurako aurre-ibilbidea luzea egin daiteke, bereziki, Michelen biografiari buruzko datuak eta gertaerak behin baino gehiagotan errepikatzen baitira. Arbelbideren azken hitzak interesgarriak dira oso, Parisko Komunaren garaietan Euskal Herria zertan zen argitzen baitute, eta kolonizazio prozesu frantsesaren aztarnak eta oihartzunak oraindik ere gurean bizirik daudela salatzen baitute.

Liburuaren muina, Michelek Hugori igorritako gutunak, lau garaitan banatzen da: batetik, gaztaroan Haute-Marneko gaztelutik idatzitakoak; bigarrenik, Parisera joan eta Komuna abiarazi aurretik bidalitakoak; gero, atxilotu osteko kartzelaldikoak; eta azkenik, Kaledonia Berrian erbesteraturik egon zenekoak. Ordea, estiloari eta edukiari behatuz gero, banaketa ukaezina nabarmentzen da, iraultzailea ere bitan zatitu zuena: borrokara lotu aurreko Louise eta ondorengo Louise.

Lehenengo garaiko gutunetan gazte fededun eta inuzentea ageri da, Victor Hugorekin obsesionatua eta borborka zituen sentimenduak arrapaladan idazten zituena. Atal horretan poemek hartzen dute espazio ia osoa, zeinak jainkoari eta aingeruei buruzko aipamenez beteak dauden, poeta frantsesari egindako goraipamenetan ardazten diren, eta nahiko nahasiak gerta daitezkeen. Horrez gain, haurtzaroko ezinegonak eta familia-gatazkak adierazten ditu batik bat. Askoz interesgarriagoak egiten dira ondorengo atalak.

Behin Parisera lekualdatuta, Jainkoa alde batera utzi, eta Iraultzan jarriko du Michelek fede osoa. Hala ere, Victor Hugorekiko estimua beti gailentzen da beste ezeren gainetik: “Ez Jainkoan, ez deabruan sinesten ez dudanez, zugan sinesten dut”. Familia atzean utzita eta Parisko herriaren miseriaz jabetuta, bete-betean sartuko da Komunaren alde lan egiten. Iraultzailearen idazkera askoz garbiagoa eta arinagoa bilakatzen da hemendik aurrera, bizitzako helburuak eta idealak argitzeaz batera. Gutunak laburragoak dira, arinagoak, baina betiere pasioa oinarri izanik. Hala dira, halaber, kartzelatik eta erbestealditik igorritakoak.

Itzulpena oro har egokia den arren, zenbait akats igar daitezke, testu originala ezagutu gabe ere erraz atzematen direnak. Hala ere, liburuari maitasuna dario, bai Michelekiko, bai haren gisara, borrokatzen ziren ausartekiko.

Azken kritikak

Sortaldekoak
Hedoi Etxarte

Asier Urkiza

Dama
Jon Gerediaga

Nagore Fernandez

Bihotz-begietan
Xabier Lizardi

Igor Estankona

Argiantza
Pello Lizarralde

Jon Martin-Etxebeste

Taxiak ez dira inoiz gelditzen
Xabier Montoia

Txema Arinas

Eskuan beti zerbait
Maialen Berasategi Catalan

Irati Majuelo

Empar Pineda Erdozia: gorputzak hala eskatua
Kattalin Miner

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Zeruko belardiak
John Steinbeck

Hasier Rekondo

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Mikel Asurmendi

Urpean murgildu
Lidia Txukovskaia

Nagore Fernandez

Bertute txikiak
Natalia Ginzburg

Asier Urkiza

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Maitane Legarreta Etxezarreta

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Jose Luis Padron

112 poema biziari hegalak jartzeko
Begoña Abad de la Parte

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Artxiboa

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Hedabideak