kritiken hemeroteka

8.031 kritika

Azken kritikak

« | »

Hadji-Murat / Lev Tolstoi (Josu Zabaleta) / Meettok, 2017

Hadji-Murat Ekaitz Zabala Iturbe / Begitu, 2019-01-02

XIX. mendearen erdialdea, errusiar inperioa Kaukasoko lurraldeak (Txetxenia, Txerkesia, Dagestan, Osetia…) bereganatzen dabil, baina bertako biztanleak behin eta barriro matxinatzen dira inbaditzaileak kanporatzeko. Matxinoen artean bat nabarmentzen da: Hadji Murat tartariarra, gudari ausarta eta gerrillari trebea. Halanda be, bere buruzagiak, Shamil Imam-ak, gorroto dau, bien arteko kontu zaharrengaitik, eta familia preso hartzean deutso. Orduan, Hadji Murat errusiarretara pasauko da, honeek bere familia askatzen lagunduko deutsielakoan.

Lev Tolstoi benetako gertaeretan oinarritu zan bere azken eleberria izango zana idazteko; Kaukasora bidalitako ofizial gazte bat zan Hadji Murat errusiarretara pasau zanean, eta hau berau personalki ezetu ez baeban be, liburuan agertzen diran beste personajeetako asko bai. Liburuari abentura eleberri klasikoen usaina darion arren, hori baino gehiago, gizarte baten espilu da. Horretarako, Tolstoi-k, Hadji Muraten kontuan parte hartzean daben personaje guztiak erretratetan dauz, zertzelada fin eta zehatzakaz, soldadu apalenetik Errusiako Tsar Inperialera, tartean, tartariar gudaria (hilik nahiz bizirik) trofeo moduan erabili gura daben ofizial eta diplomatiko guztietatik igarota. Digresinoak be erabilten dauz helburu honegaz; esate baterako, atal oso bat eskaintzen deutso hildako soldadu gizajo baten familia nekazariaren bizimodu xumea azaltzeari. Baina horrek kontakizuna ahuldu beharrean, indartu egiten dau, holan, beste askoren artean bat gehiago zan soldadu xehe honen heriotzak, beste dimensino bat hartzean dau-eta, handik milaka kilometrora, edurrez inguratutako etxola miserable baten, eragingo daben samin eta galera ulertzen dogunean.

Hau liburuau klasikoa dan arren, idazleak ikuspuntu modernoak erakusten dauz: gerra pasarteak erabat desmitifikatzaileak dira, esate baterako, ziurrenik, Tolstoi gaztetan Krimeako gerran ibilia zalako (Sebastopolen setioan), eta horrenbestez, errelato ofizalen loria arranditsuaren azpian ostentzen dan miseria gordina ezagutzen ebalako; eta Kaukasoko herri kolonizauak, basati legez agertu beharrean, bere sasoiko idazleak egiten eben moduan, honeen ikuspuntua erakusteko ahalegina egiten dau, kolonizazinoaren justifikazinoa bera (kolonizazinoak beti justifiketan dira herri basatiak zibilizetearen atxakiatan) ezbaian jarriz. Baina zer edo zerk egiten badau liburu hau gaur egungoa, hori zera da, gizabanakoa sistema politiko ustelduaren aurrean ipinteko modua. Azken batean, hori da-eta Hadji Murat-en tragediaren iturria, berau gizon prestu eta ausarta dan arren, erdipurdikoak diran gizonen interesen amaraunean harrapatuta dagoala.

Hau guztia, Tolstoik, modu sinple eta naturalenean kontetan dau, diskursorik egin barik, prosa argi eta gardenaz. Testuak esfortzu barik egindakoa dirudi, baina hori irudipen faltsua da; estilo aratz hori lan gogorraren ondorio da. Liburu hau hamar bider idatzi eban oso-osorik, hasikeratik amaieraraino, bersino bakotxa aurrekoa baino depuraduagoa eginez, idaztearen artifizioa guztiz ikusezin bihurtu arte. Holan forjau eta tenplatzen dira klasikoak.

Azken kritikak

Landura
Jose Luis Otamendi

Maddi Galdos Areta

Samuel eta Slawo
Karlos Linazasoro

Aitor Francos

Infinitua ihi batean
Irene Vallejo

Jose Luis Padron

Liztor mutanteak
Santi Leone

Mikel Asurmendi

Landura
Jose Luis Otamendi

Jon Martin-Etxebeste

Amaren heriotzak libreago egin ninduen
Mari Luz Esteban

Mikel Asurmendi

Feminismoa denon kontua da
Bell Hooks

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Bar Gloria
Nerea Ibarzabal Salegi

Jon Martin-Etxebeste

Ekaitza eta beste 34 ipuin
Kate Chopin

Amaia Alvarez Uria

Desertuan behatxuloa
Anjel Lertxundi

Ibon Egaña

Araka ditzagun gure bazterrak
Askoren artean

Jon Martin-Etxebeste

Kandelikara
Harkaitz Cano

Peru Iparragirre

Zoonomia
Nerea Arrien

Paloma Rodriguez-Miñambres

Itzalen distira
Arrate Egaña

Hasier Rekondo

Artxiboa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

2021(e)ko abendua

2021(e)ko azaroa

2021(e)ko urria

Hedabideak