kritiken hemeroteka

8.264 kritika

« | »

Bertsoak / Juan Mari Lekuona / Pamiela, 2019

Poetaren bertsoak Javier Rojo / El Correo, 2019-10-12

“Bertsoak” izenburuarekin argitaratu da Juan Mari Lekuona poetak (1927-2005) bertsogintzaren alorrean egindako lanaren lagin ikusgarria, Jon eta Paulo Kortazarren ardurapean. Juan Mari Lekuonaren poesia lana euskal literaturaren esparruan gailurrean dagoelarik, bertsogintzan egindakoa bigarren mailan gelditu izan da, literaturaren eranskin baten moduan alegia. Lehenengo eta behin, esan behar da ahozko literatura beti izan zela Lekuonaren interesgunetako bat. Interes horretatik sortu zen literatura mota hori aztertu nahi duen edonorentzat oinarrizkoa izan beharko lukeen eskuliburua: “Ahozko euskal literatura”. Helburu akademikoengatik burututako lan honetaz gain, Lekuona bertsoak sortzen ere aritu zen, eta bere poema liburu inportanteenetan horietako batzuk plazaratu izan dira, hori bai, poemen itzalpean, bertsoen kontua zerbait pertsonala edo pribatua izango balitz bezala.

Oraingo honetan Kortazartarrek Lekuonaren koaderno batzuetan bildutako bertsoak jaso eta argitara eman dituzte, hitzaurre interesgarria lagun. Bertso hauek irakurtzerakoan, zenbait ezaugarri hartu behar ditugu kontuan. Lehenengo eta behin, Lekuona bertsoak egiten zituenean ez zela aritzen bertsolari moduan, bertsogile moduan baizik. Eta kasu honetan diferentziak garrantzia du, bertsogilea izanik, ez baitzituen bertsoak inprobisatzen, bat-batean ikusleen aurrean botatzen. Horren ordez, bertsoak poetaren patxadaz atontzen zituen, zuzenketak-eta eginez, ahozko literaturaren ezaugarriak errespetatuta beti ere. Bigarren ezaugarria, metrikari ematen zion garrantzia izango litzateke. Bat-batekotasunetik urruntzen den neurrian eta bertsoak lasaitasunez sor zitzakeelarik, metrika moldeekin aukera desberdinak aztertu ahal izan zituen. Honen ondorio nabarmena, puntuaren alorrean erakusten duen aberastasuna. Hirugarren ezaugarria gaiaren aldetikoa da. Bertsoak lagunarte txikietan eta askotan ospakizun pribatuetan kantatuak izateko sortu zituen, non erlijio giroak leku handia zuen.

Liburu honen bidez, idazle handia izan zenaren beste alderdi bat, publikoari begira itzaletan geratu zena, ezagutzeko parada izango du irakurleak, poetaren irudia osatuz.

Azken kritikak

Maitasun kapitala
Karmele Jaio

Jon Jimenez

Bortxaketa
Joyce Carol Oates

Ibon Egaña

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Mikel Asurmendi

Ulu egiteko bolondres bila
Harkaitz Cano

Maddi Galdos Areta

Zeru-lurren liburua
Jon Gerediaga

Asier Urkiza

Itzulerak
Miren Agur Meabe

Nagore Fernandez

Independentzien eguzkiak
Ahmadou Kourouma

Irati Majuelo

Kangaroo
Martin Etxeberria

Mikel Asurmendi

Ura ez baita beti gardena
Xabi Lasa

Sara Cabrera

Zirriborroak eta gero
Askoren artean

Jose Luis Padron

Heriotzari aurrez aurre begira
Oskar Gaztelu Bilbao

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Emakume izoztua
Annie Ernaux

Asier Urkiza

Gizadiaren oren gorenak
Stefan Zweig

Nagore Fernandez

Antilletan galdurik
Kepa Larrea

Jon Jimenez

Artxiboa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

2023(e)ko ekaina

2023(e)ko maiatza

2023(e)ko apirila

2023(e)ko martxoa

Hedabideak