kritiken hemeroteka

7.413 kritika

Azken kritikak

« | »

Katigatu ninduzun librea nintzena / Laura Uruburu / Labayru, 2018

Zurian beltz Joannes Jauregi / Berria, 2019-04-14

Zurian beltz aritzea da idaztea, eta bikromia horren inguruan ardaztu dira sorkuntzaren inguruko metafora ugari. Sortzea omen da zuri eternal horri hitzak ebastea, arrasto beltzak eranstea, oro beti ex nihilo. Baina zurian beltz aritzen denak oso gertu du zuri-beltza, histasuna, hutsune sortzaile horri kolorerik jezten asmatzeko ezina.

Dolu beltzetik abiatzen da Laura Urubururen eleberria, eta psikiatrikoko hormaren zurian amaitzen. Haurra galdu berri duen emakume baten samina kontatzen digu, haurraren hiletan bertan hasita; hortik aurrera, dolu prozesuaren berri ematen zaigu, egunez egun, astebetez. Ia nobela osoa hartzen du lehen parte horrek; bigarrenean, berriz (azken 40 orrietan), hala moduzko ondorio batera ailegatzen da istorioa, eta ordura arte gero eta sarriago agertu zaigun melodraman murgiltzen.

Izan ere, nobela hau melodrama hutsa da. Haurraren galeraren saminetik hasi, eta Edhen maitalearekiko amodio istorioan barrena, harik eta gainbehera psikologikoan murgildu arte; dena dago sentimentalkeria hanpatuz beterik. Bere horretan, horrek ez du kalterik, baldin eta kontrakarrean daukagun istorioa eta pertsonaiak aberasten baditu. Alabaina, inpresioa dut ezen, melodrama nobelaren beste elementu horietara egokitu beharrean, melodrama bera izan dela xede nagusia, eta nobela osoa melodrama hanpatu horren zerbitzura eraiki dela. Ondorioz, gabezia nabariak daude argumentuan, pertsonaien aurkezpenean eta garapenean eta girotzean bertan. Zer esanik ez kontaeran. Narratzailearen ahotsa ere trakets samarra da, eta nabaria da ez dela gauza nobelaren melodrama guztia jasateko. Hori konpontze aldera, egileak bi elementu txertatu ditu (ez oso txukun, aukeran) narratzailearen osagarri: batetik, Elbak tarteka grabagailu batean grabatzen dituen gogoetak, zeinak ia monologo teatral gisa funtzionatzen baitute; bestetik, Elbaren koadernoko idatziak, zeinek, flashback modura, haren iraganeko hainbat gertaeraren berri ematen baitigute. Narratzailearen osagarriok, baina, ez dute melodrama halako lirismo batean indartzea beste helbururik (edo emaitzarik), eta ez dut uste horretarako beharrik zegoenik. Testua bera lekuko: “Edhen, zure ezpainen eztian, nire sugarra / zure begietan eroaren indarra, / nireetan samurtasunaren isla, // zure hasperenak nire negar-zotin eta zizpuruen konpasean, / zure gorputza, amatatzen ez den sua [...]“.

Sentimentalkeria hainbeste puztuta, eta batez ere gutxieneko tekniko batzuei itzuri eginda, zaila da nobelari eustea. Sarritan kritikatzen ditugu (eta arrazoiz, nik uste) bestseller literaturaren gatzgabea, eskema errepikakorrak, argumentu aurreikusgarriak eta errazkeriarako joera orokorra. Baina eskema horien azpian gutxieneko irizpide tekniko batzuk daude, zeinek, originaltasun estetikoaren bidetik antzuak izan arren, nobela funtzionarazten baitute entretenimenduaren esparruan behintzat. Uste dut zenbaitetan hobe dela irizpide horiei atxikitzea eta nobela erdipurdiko baina entretenigarri bat ontzea, melodrama hanpatuaren bidetik bada ere, horretan lirismoa lortu nahian porrot egitea baino.

Azken kritikak

Naufragoen altzoa
Gorka Setien

Igor Estankona

Etxeak eta hilobiak
Bernardo Atxaga

Ibon Egaña

Amua
Aritz Gorrotxategi

Javier Rojo

Soinujolearen semea
Bernardo Atxaga

Txema Arinas

Afrikanerrak
Eneko Barberena

Joannes Jauregi

Aitaren etxea
Karmele Jaio

Aiora Sampedro

Urre urdinaren lurrina
Jurgi Kintana

Aritz Galarraga

Kabitu ezina
Aintzane Usandizaga

Usoa Alberdi Fernández

Zeldak
Elena Olave

Alex Uriarte

Etxeak eta hilobiak
Bernardo Atxaga

Iratxe Esparza

Iturria
Unai Elorriaga

Javier Rojo

Sorginak, emaginak eta erizainak / Emakumezko sendalarien historia bat
Barbara Ehrenreich / Deirdre English

Irati Majuelo

Ene herri txikia
Gaël Faye

Hasier Rekondo

Andrezaharraren manifestua
Mari Luz Esteban

Javier Rojo

Artxiboa

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Hedabideak