kritiken hemeroteka

7.539 kritika

Azken kritikak

« | »

Katigatu ninduzun librea nintzena / Laura Uruburu / Labayru, 2018

Zurian beltz Joannes Jauregi / Berria, 2019-04-14

Zurian beltz aritzea da idaztea, eta bikromia horren inguruan ardaztu dira sorkuntzaren inguruko metafora ugari. Sortzea omen da zuri eternal horri hitzak ebastea, arrasto beltzak eranstea, oro beti ex nihilo. Baina zurian beltz aritzen denak oso gertu du zuri-beltza, histasuna, hutsune sortzaile horri kolorerik jezten asmatzeko ezina.

Dolu beltzetik abiatzen da Laura Urubururen eleberria, eta psikiatrikoko hormaren zurian amaitzen. Haurra galdu berri duen emakume baten samina kontatzen digu, haurraren hiletan bertan hasita; hortik aurrera, dolu prozesuaren berri ematen zaigu, egunez egun, astebetez. Ia nobela osoa hartzen du lehen parte horrek; bigarrenean, berriz (azken 40 orrietan), hala moduzko ondorio batera ailegatzen da istorioa, eta ordura arte gero eta sarriago agertu zaigun melodraman murgiltzen.

Izan ere, nobela hau melodrama hutsa da. Haurraren galeraren saminetik hasi, eta Edhen maitalearekiko amodio istorioan barrena, harik eta gainbehera psikologikoan murgildu arte; dena dago sentimentalkeria hanpatuz beterik. Bere horretan, horrek ez du kalterik, baldin eta kontrakarrean daukagun istorioa eta pertsonaiak aberasten baditu. Alabaina, inpresioa dut ezen, melodrama nobelaren beste elementu horietara egokitu beharrean, melodrama bera izan dela xede nagusia, eta nobela osoa melodrama hanpatu horren zerbitzura eraiki dela. Ondorioz, gabezia nabariak daude argumentuan, pertsonaien aurkezpenean eta garapenean eta girotzean bertan. Zer esanik ez kontaeran. Narratzailearen ahotsa ere trakets samarra da, eta nabaria da ez dela gauza nobelaren melodrama guztia jasateko. Hori konpontze aldera, egileak bi elementu txertatu ditu (ez oso txukun, aukeran) narratzailearen osagarri: batetik, Elbak tarteka grabagailu batean grabatzen dituen gogoetak, zeinak ia monologo teatral gisa funtzionatzen baitute; bestetik, Elbaren koadernoko idatziak, zeinek, flashback modura, haren iraganeko hainbat gertaeraren berri ematen baitigute. Narratzailearen osagarriok, baina, ez dute melodrama halako lirismo batean indartzea beste helbururik (edo emaitzarik), eta ez dut uste horretarako beharrik zegoenik. Testua bera lekuko: “Edhen, zure ezpainen eztian, nire sugarra / zure begietan eroaren indarra, / nireetan samurtasunaren isla, // zure hasperenak nire negar-zotin eta zizpuruen konpasean, / zure gorputza, amatatzen ez den sua [...]“.

Sentimentalkeria hainbeste puztuta, eta batez ere gutxieneko tekniko batzuei itzuri eginda, zaila da nobelari eustea. Sarritan kritikatzen ditugu (eta arrazoiz, nik uste) bestseller literaturaren gatzgabea, eskema errepikakorrak, argumentu aurreikusgarriak eta errazkeriarako joera orokorra. Baina eskema horien azpian gutxieneko irizpide tekniko batzuk daude, zeinek, originaltasun estetikoaren bidetik antzuak izan arren, nobela funtzionarazten baitute entretenimenduaren esparruan behintzat. Uste dut zenbaitetan hobe dela irizpide horiei atxikitzea eta nobela erdipurdiko baina entretenigarri bat ontzea, melodrama hanpatuaren bidetik bada ere, horretan lirismoa lortu nahian porrot egitea baino.

Azken kritikak

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Irati Majuelo

Hormako paper horia
Charlotte Perkins-Gilman

Amaia Alvarez Uria

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Javier Rojo

Poesia kaiera
June Jordan

Igor Estankona

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Joannes Jauregi

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Aiora Sampedro

Den-dena nahi dugu
Nanni Balestrini

Ibon Egaña

Erbesteko elurra
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Lurra eta dardara
Askoren artean

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Imanol Mercero

Ai ama!
Arantxa Iturbe

Aritz Galarraga

Mesfidatu hitzez
Jon Arretxe

Javier Rojo

Francoren bilobari gutuna
Askoren artean

Aiora Sampedro

Kutsaldian
Paolo Giordano

Joannes Jauregi

Artxiboa

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Hedabideak