kritiken hemeroteka

7.243 kritika

Azken kritikak

« | »

Poesia kaiera / Yannis Ritsos (Joannes Jauregi) / Susa, 2018

Poetika oso baten bilduma edo nola egin liburu berria baina zaharra Aiora Sampedro / Berria, 2019-02-03

Susaren Munduko Poesia Kaierak sailean argitaratu da Yannis Ritsos poeta greziarraren bilduma, Joannes Jauregi itzultzaileak euskaratutakoa. Idazlea hainbat urtez Nobel sarirako kinieletan egon zela aurreratzen da Beñat Sarasola sailaren zuzendariak idatzitako sarreran, eta egilearen militantzia politikoaren nondik norakoak azaltzen dira. Bi alderdi horiek argi geratuko dira poema-bilduma osotasunean irakurtzerakoan, poesia jardunaren inguruko hausnarketak eta klase-borrokaren gaiak zentralak baitira Ritsosen ondare literarioan.

Horrela, bada, poema-bilduma Greziako 1936ko langile-iraultzan hildako langile greziar baten heriotzaren inguruan osatutako poema batek irekitzen du. Poetak erreboltetan hildako semearen hilotzaren aurrean negarrez dagoen amari epitafio bat eskaintzen dio. Amak semea hiltzera eraman dutenak eta heriotza eragin diotenak madarikatzen ditu eta, azken ahapaldian, semearen testigua jasotzeko intentzioa aldarrikatzen du. Esan ohi da lehen poemak liburu guztiaren poetika bildu ohi duela, eta, hori onartuz gero, poemako azken bertso-lerro horiek egilearen intentzioarekin alderatu daitezke: poesiaren bidez iraultzaren alde kantatzea, hain zuzen.

Bildumaren hasiera intentzio-aitorpentzat jotzen badugu, azken poemak ere liburua zeharkatzen duen beste gai nagusia lantzen duela onar dezakegu. Poema alegoriko baten bidez, Ritsosek egunerokoan zehar heriotzaren etengabeko presentzia nabarmentzen du: nahitaez eta kasik ezkutuka gerturatzen den heriotzaren metafora ontzen du, saihetsezina delako eta heldu artean eguneroko mundutarrean justiziaren alde borrokatu behar delako aldarrikapen idealista plazaratuz.

Beraz, bi poema horiek lotuz, bildumak forma zirkularra hartzen du. Poema batetik besteraino zeharkatzen dituen hari ikusezin batek lotuko balitu legez, gainerako poemak bi gai horien inguruan egituratuko dira.

Aurrekoak kontuan izanik, badira klase-borrokari eta heriotzari loturik ageri diren beste bi auzi ere: herritartasuna eta historiaren zama. Auzi horien zantzuak bilduma guztiko poemetan ageri badira ere, Romiosine poema luzean lotuko dira preseski. Greziako historia guztiaren errepasoa egitearekin batera, heriotzaren presentzia gordina agertuko da; guda etengabeei, kultura heleniarrari, mitologiari eta poesiari loturik. Poema horri esker, beraz, bildumako hari nagusi guztiak elkartzen dira, honela, bilduma guztiko poetika osoa liburuaren erdigunean elkartuz.

Aurretik aipatutakoak kontuan izanik, ez nuke aipatu gabe utzi nahi liburuak orotara zentzu osotua hartzen duela edizio lan landuagatik; nahiz eta egileak berak honela editatu gabeko poemak izan, guztiak elkartzeko egin den saiakerak zentzu berriko liburu osotu bat eman du.

Azken kritikak

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Aiora Sampedro

Katigatu ninduzun librea nintzena
Laura Uruburu

Joannes Jauregi

Ezagutzaren matazak
Emagin

Ibai Atutxa Ordeñana

Ez erran deus
Jon Arretxe

Estibalitz Ezkerra

Poesia kaiera
Idea Vilariño

Igor Estankona

Disoluzio agiriak
Jose Luis Otamendi

Javier Rojo

Poesia kaiera
Cesare Pavese

Igor Estankona

Iraumen
Alexander Martinez Iturria

Peru Iparragirre

Amek ez dute
Katixa Agirre

Javier Rojo

Munduko tokirik ederrena
Iñigo Aranbarri

Mikel Asurmendi

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Goizalde Landabaso

Disoluzio agiriak
Jose Luis Otamendi

Aiora Sampedro

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Joannes Jauregi

Leuropa
Pablo Sastre

Aritz Galarraga

Artxiboa

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Hedabideak