kritiken hemeroteka

7.271 kritika

Azken kritikak

« | »

Ezinbestean / Unai Baztarrika / Erein, 2014

Ezerezaren gaineko poetika Hasier Rekondo / Berria, 2014-06-22

Erraietan ainguratutako literaturaren ereduak bolo-bolo hedatu dira azkenaldian euskal literaturan. Horrela bada, erraiok gorputzeko edota arimako zein aldetan koka litezkeen jakiteko inkestak gogoaren zirrikitu ezkutuenetaraino garamatza, Ni-aren gordelekuetan barrena. Pentsamenduen piroteknia egituratu gisa barreiatzen den ezinbesteko ariketa estilistiko gisa ulertzen du poesia Unai Baztarrikak (Beasain, Gipuzkoa, 1982). Ezinbestean (Erein, 2014) lehen poemarioak Blas de Otero lehiaketaren lehen saria jaso zuen iaz. Esan dezagun, bestalde, elurra protagonista duen liburuaren azalaren diseinua erdipurdikoa iruditu zaigula.

Poemario minimalista horretan badira aztarna poetiko sendoak, hala nola Gelako Bisutsa eta Horma Itsutuak hasierako poema klasikoak, formari begiratuta bederen. “Otoren tximeleta eriak elkar laztantzen, / lipartutako sentimenduak, / ideia erdibituak, ideia lausotuak. / Poema erditu ezinaren usaina dario”. Eta lehen poemarioetan sarri gertatu ohi den modura, idaztearen ezintasuna agertuko zaigu leitmotiv gisara. Idaztea borroka antzu gisa entelegatzen da, ezerezaren zalantza iturri emankorra den heinean, prozesu mingarri eta aldi berean terapeutiko gisa. Eta ezinbestez gauzatu beharreko lan prometeikoa zaio poeta berriari. Horrela bada, ez da kasualitatea prozesu prometeiko horren gainean hausnarrean tematzea Izkiriatzeaz, Zuria, Zauriak edota Ezereza poemetan, besteak beste. Azken poema horretan dakusagu argiro bere filosofiaren muina. “Ezerezaren ezina da idaztea. / Ezerezik ezaren ariketa. / Eta zeinen hutsala, ezerezaren ebidentzia argiaz idaztea”.

Etxeko marketariko bat idaztearen funtzio hutsalaz hausnarketa egitea den gisara, poeta berriak badu zer esan anitz izate itogarriaren arrakaletan barneratzen denean ere. Honela mintzo zaigu Epitafioak poeman: “Eta zer da bizitza, pausaleku ahul bat ez bada. / Saiak pausatu eta urduri, begirada saldoaren aurretik /aireratzen dira berriz”.

Liburuaren alderdirik ahulena zenbait poematan erabilitako metafora topikoen eraikuntza aski sinplista da. “Elurra ari du” zein “euria ari du” irudiak oka egiteraino beztitzen dira poemarioan zehar. Eta Atxagak aspaldi maisuki erabilitako elurrari lotutako sinbolismoarekiko erreferentziak ez du nahiko pisurik kasu honetan.

Alta, hasiberriari barkatzen zaizkion ajeak direlakoan, poemarioak badu pisu poetikorik oro har hartuta, eta batzuetan nola ez dakigula baita irakurlea magnetizatzeko indarra ere. “…Yeti izoztuak dira / behinola bere boterearen adierazleak zirenak. / Container erraldoietan gorde ditu, / itsasargiak itsututako zamaontziren batek jasoko / dituelakoan”. Poeta berriak ozenki egiten du oihu poemario guztian zehar. Eta hitzak darabiltza barruko ezinegon pertsonalak arintzeko xedez. W.H. Audenek esaten zuen poetaren rola lengoaiaren sakralitatea mantentzea zela. Baztarrikaren bertsoek, barruko erraiak aireratzeko borroka terapeutiko horretan tematuta, erakargarritasun sakratua dute xede baina ez dute beti jomuga hori kausitzen, Niaren atzean poeta egon dagoen arren. “Hilerrietan eta gorputzak jaten dituzten labeetan, / usaina ez da ustelarena, / edo errearena… / Urratutako ametsena baizik”. Elurrek eta euriek ez ditzatela poeta gaztearen ametsak urratu.

Azken kritikak

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Igor Estankona

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Peru Iparragirre

Irautera
Castillo Suarez

Javier Rojo

Ia hemen
Juanjo Olasagarre

Mikel Asurmendi

Julien Vinsonen hegaldia
Patxi Zubizarreta

Aiora Sampedro

Kamisoi zuri zetazkoa
Alaine Agirre

Joannes Jauregi

Gauaz parke batean
Jon Mirande

Aritz Galarraga

Ur biren artean
Patxi Iturregi

Estibalitz Ezkerra

Disoluzio agiriak
Jose Luis Otamendi

Alex Uriarte

Han ez banengo bezala
Slavenka Drakulic

Ibon Egaña

Ez da erditzea
Ione Gorostarzu

Javier Rojo

Lerro etena (2004-2018)
Angel Erro

Peru Iparragirre

Denok gara Google
Xabier Etxaniz Rojo

Javier Rojo

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Raf Atxuri

Artxiboa

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Hedabideak