kritiken hemeroteka

7.634 kritika

Azken kritikak

« | »

Bizkartzainaren lehentasunak / Iñaki Irasizabal / Elkar, 2013

Pastel beltza Iker Zaldua / Gara, 2013-09-01

Esku artean Iñaki Irasizabalen Bizkartzainaren lehentasunak hartu eta besaulkian esertzean, orri artean gordetzen dena ezagutzearen ziurtasuna azaleratzen da. Izenburua bera aski iradokigarria da, lehen orrietan ere disimulurik ez: erakundea, bahiketa, kartzela edota ertzainak. Agertokia Bilbo. Osagai horiekin egin daitekeen pastelak zein zapore izango duen irudika daiteke, azukre gehiegi duen ala labean zenbat denbora utzi duen loditzen, horratx zapore hori baldintzatuko duten kontzeptu bakanak.

Halaxe da, gure gizartean ondo ezagutzen ditugun osagaiak dira, kontakizun historiko gisa koka daiteke lehen kolpean begiratuta, izenak aldatu eta gertakari erreal baten kronika izan daiteke begirada azkar batean. Hori baino gehiago da, ordea; nobela beltza da Irasizabalek proposatzen duena. Aurrez aipatu bezala Bilbo da kontakizunaren agertoki bakarra, atzeko muralak aldatuz doaz, baina Bilbo agertzen da hondoan beti.

2011. urteko udan gaude, ETAk armak behin betiko utziko dituela ofizialki iragartzeko egun gutxi baino ez. Erakundean ibilitako zinpeko zaindariak, bere lanaz asperturik, ertzain-etxetik bizkartzain modura aritzeko eskaintza onartzen du gehiegi pentsatu gabe, bizitzari saltsa min apur bat botatze aldera.

Poliziak erakundean infiltratu duen satorra babestea hiru hilabetez, hori eginkizuna, urtebeteko soldata ordainetan. Alaba Bilboko Udalean zinegotzia du zinpeko zaindari horrek, Bilduko zinegotzia. Kontakizuna lineala da, gertakariak bata bestearen atzetik kontatzen dira, ordena logiko batean gertatu eta kontatzen dira. Erritmoa azkarra da, ez da gehiegi nahasten deskribapenetan, ez da gehiegi nahasten gogoeta edo hausnarrean.

Hirugarren pertsonan dago kontatua, irakurleak aurikularrak jarri eta eszenak ikusten ditu narratzailearen ahotsa entzunez, hurrengoan zer gertatuko den susmatuz, baina jakin gabe. Ezusteko gutxi azkenera iritsi bitartean, irakurleak eszena bakoitzean badaki zerbait gertatuko dela, badirudi filma ikusten ari dela eta zerbait gertatzera doala abisatzen duen musika entzuten dela. Eta gertatu egiten da, eta irakurleak hori gerta zitekeela pentsatzen du, logikoa zela, zain balego bezala. Azken aldera, ordea, bidean egin dituen eta egin dizkioten korapiloak askatzen hasiko da protagonista eta orduan konturatuko da konplotaren zurrunbiloan kokatu dutela, eskaintza amua zela egiaz, urtebeteko soldata jaso arren, bizitza osoan ordainduko zuela lanari baietza eman izana. Irakurleok ere orduan ikusiko dugu kontakizuna belzten hasten dela, historikoaren adjektiboa lausotuz doan heinean. Ez dira ugariak nobela beltzak gurean, euskaraz irakurri izan ditugu, Igelak badu horretan erru pixka bat, baina gehienetan itzulpenak aurkituko ditugu, berezko produktu gutxi. Eskertu egiten da ahalegina, baina horren osagai aurreikusgarriak alde batera utziko nituzke nik neuk.

Politikaren moldea hautatu du Irasizabalek kontakizun beltzaren pastela egiteko, beste molde bat hartuko nuke nik neuk, drogaren moldetik ere pastel ederrak sor daitezke, eta errealitate hori aski ezkutatua izan arren, ondo sustraitua dago gure gizartean.

Hori iritzi pertsonala baino ez da hala ere, eta ez naiz gehiegi luzatuko gutizietan. Finean, kontakizun irakurterraza, laburra eta azken kolpe bihurriaz. Besaulkian izerdi pixka bat utzi eta errenkada bakarrean irakurtzeko modukoa.

Azken kritikak

Suak pizten direnean
Mikel Soto

Irati Majuelo

Xala
Cynthia Ozick

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Ibon Egaña

Poesia, zaurien ukendu
Ainhoa Urien

Javier Rojo

Argiantza
Pello Lizarralde

Mikel Asurmendi

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Arantxa Iturbe

Haize-lekuak
Amaia Telleria

Nagore Fernandez

Sano erradikal
Isabel Diaz

Aiora Sampedro

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Javier Rojo

Larrutik ordaindua
Joseba Lozano

Mikel Asurmendi

Moskito
Igor Estankona

Mikel Urkixo Aierdi

Ene baitan bizi da
Maddi Ane Txoperena

Amaia Alvarez Uria

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Irati Majuelo

Aro beilegia
Lizar Begoña

Hasier Rekondo

Artxiboa

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Hedabideak