kritiken hemeroteka

7.137 kritika

Azken kritikak

« | »

Eta Karmele? / Samara Velte / Edo!, 2013

Godoten soineko urratua Amaia Alvarez Uria / Argia, 2013-06-30

Edo! argitaletxe jaioberriak argitaratu dituen lau lanetako bat da Eta Karmele? Zarautzen estreinatu zutenetik 5 urtera kaleratu dute. Samara Veltek idatzi zuen Ainhoa Alberdik eta Iraia Eliasek antzezteko, eta orain arte 80 aldiz taularatu dute. Antzerki absurdoaren generoan kokatzen da eta Samuel Becketten En attendant Godot (1952) antzezlanean oinarrituta dago. Bertan bi gizon daude zuhaitz baten ondoan Godoten zain, eta bitartean berba egiten dute. Eta Karmele? lanean ere bi emakume daude Karmeleren zain, kotxe baten inguruan. Bi antzezlanetan agertzen dira jendarteari eta botere harremanei buruzko solasaldiak, errepikapenak, umorea eta komunikazio-inkomunikazio egoerak.

Baina zein da diferentzia azpimarragarriena? Samara Veltek Becketten lana transgenerizatu duela. Zain daudenak eta heltzen ez dena emakume bihurtu ditu. Zer gerta daiteke Godoti gona jantzita? Nolako aldaketak pairatuko dituzte pertsonaiek, tramak edo jorratutako gaiek? Becketten lanean solaskideen bizitzaren zertzeladak ematen zaizkigu eta Godot da haien arteko lotura. Velteren lanean ordea Karmeleren berri dugu, bi pertsonaiek berarekin bizitakoa eta partekatutakoa dute hizpide eta lotura. Bi gizonek klase sisteman eta aberastasunaren banaketan mugetan bizi dira, kultura estatubatuar neoliberalean ‘galtzaileak’ izango lirateke. Bi emakumeak… emakume dira. Eta horrek baldintzatzen ditu haien gorputzak, jokaerak eta bizipenak. Oso kontziente dira haien genero identitateaz: Zer gaitun gu? A! Bazakinat! Emakumeak gaitun! (noka hitz egiteak ere izaera hori agerian uzten du etengabe). Edertasunaren kanonarekiko kezka agertzen da (Ez hago polita, hi polita haiz), ahul eta pasiboaren rola (Beldur naun! Eta nork babestuko hau?), edo emozioekiko joera eta haragiztatutako subjektua (Gure historia emozioak pizteko gai diren gorputzez gabetua zagon… Zergatik ez zuen esaten [Deskartesek] ‘maite dut, beraz, banaiz’ edo ‘ukitzen dut, beraz, banaiz’).

Baina osagai guztien artean gailentzen dena emakumeenganako egiturazko biolentzia da. Karmele bere erasotzailearekin bizi da, (Bizi ez, Karmele bere etxean hil egiten dun). Virginie Despentesek Teoria King Kong (2007) lanean Camille Plagiak esandakoa aipatzen du: “bortxaketa emakume izatearekin batera doan arrisku saihestezina da etxetik atera eta aske ibili nahi baduzu”. Karmeleren kasuan bortxakeria etxean dago, baina edonon topa daiteke, (berriki Adak eta Jennyk gimnasioan topatu bezala). Eta Karmele? Zain ditu lagunak, kalean, kotxearen ondoan…

Azken kritikak

Poesia kaiera
Yannis Ritsos

Igor Estankona

Kartzelako gutunak Sophie Liebknechti
Rosa Luxemburg

Aiora Sampedro

Egunaren hondarrak
Kazuo Ishiguro

Joannes Jauregi

Lurra bere erro gorrira
Karlos Linazasoro

Igor Estankona

Aldi baterako
Manu Lopez Gaseni

Javier Rojo

Zer luzea negu hau
Josu Goikoetxea

Peru Iparragirre

Mea culpa
Uxue Apaolaza

Aritz Galarraga

Neguko argiak
Irati Elorrieta

Iratxe Esparza

Hariak
Yoseba Peña

Javier Rojo

Amek ez dute
Katixa Agirre

Usoa Alberdi Fernández

Munduko tokirik ederrena
Iñigo Aranbarri

Gorka Bereziartua

Goseak janak
Idurre Eskisabel Larrañaga

Joannes Jauregi

Proleterka
Fleur Jaeggy

Ibon Egaña

Goseak janak
Idurre Eskisabel Larrañaga

Javier Rojo

Artxiboa

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Hedabideak