kritiken hemeroteka

7.901 kritika

Azken kritikak

« | »

Ur arreak, ur garbiak / Joan Mari Irigoien / Elkar, 2011

Urpetik ur gainera Leire Zubeldia / Gara, 2011-11-05

Eta bai. Ondo berea da Urgain eta bertan mamitu duen eleberria. Altzatarraren zigilua nabari da, idazkera jorian, euskara aberatsean eta mintzagai hartu dituen gure historiako pasarteetan. Oro har, eleberriaren nolakotasun edo estiloa da Irigoienena. 1989an idatzi zuen Babilonia gogorarazi dit, baita berriagoa den Orbetarren trilogia ere. Leon Iraizoz da narratzailea eta protagonistetako bat. Idazlea eta memoria oneko gizona izanik, Urgain bere herriari eta bertako biztanleei buruzko liburua idatzi du. 60 urtetik gorako urgaindar batzuk bildu dira bazkaltzeko, eta bazkalostean ekarri ditu gogora Leonek, urpean geratutako herrian gertatutakoak. Bazkaltiarren eta batez ere Leonen solasaldiaren bidez jakingo du, beraz, irakurleak Urgaingo berri. Pasarte horien artean, ordea, Leonek Saturri zuzendutako eskutitz modukoen fragmentuak tartekatzen dira. Azken horietan ezagutzen du irakurleak Satur, nire ustez, eleberriko protagonista nagusia, idazleak ondoen garatu eta deskribatzen duen pertsonaia baita. Gainontzeko bazkaltiarrek ez dute inolako pisurik nobelan. Atrezzo elementu hutsak besterik ez dira, eta nahiz eta denak urgaindarrak izan, ez dira Leonek kontatutako pasarteetan agertzen. Egileak ez die zukurik atera.

Era honetan, herriaren eta herritarren historia ezagutuko dugu. Don Erasmo maisuarena, Atilano eta Anastasia maitaleena, Urbano apaizarena, Mariano botikariarena, Fufino alkate jaunarena… Esan liteke bi unek dutela pisua istorio honetan: gerra zibilak eta urtegia eraikitzeko garaiak. Tartean, fusilamenduak, altxamenduaren aldeko eta errepublikazaleen arteko tira-birak, aristokraziaren handitasuna, elizak eta honen doktrinak herritarrengan ezarritako kontrola, ezinezko maitasun istorioak, presondegia, erbestea eta abar agertzen zaizkigu. Oraingo honetan ere “ia guztiaz” hitz egiteko formula bilatu du idazle altzatarrak. Baina hori dena, memoriari eta honen transmisioari keinu bat eginez burutu du, urpean dagoena ur gainera ekarriz, oroitzera gonbidatuz, alegia. Joan Mari Irigoienen obra ezagutzen ez duenarentzat egilearengana gerturatzeko lagin ona da Ur arreak, ur gabiak. Altzatarraren irakurle direnen artean, berriz, bi erreakzio aurreikusten ditut: batzuek gustu handiz irakurriko dute, egilearen estiloari fidela baita; izan liteke, ordea, altzatarraren idazteko maisutasuna gozamen iturri gertatu arren, eleberri hau aurretik irakurria duen sentsazioa nagusituko zaionik ere.

Azken kritikak

Totelak
Fermin Etxegoien

Mikel Asurmendi

Krakovia
Goizalde Landabaso

Irati Majuelo

Faith
Lander Garro

Ibon Egaña

Walden
Henry David Thoreau

Asier Urkiza

Eraikuntzarako materiala
Eider Rodriguez

Nagore Fernandez

Poesia kaiera
Alda Merini

Paloma Rodriguez-Miñambres

Zeruak eta infernuak
J.M. Olaizola "Txiliku"

Mikel Asurmendi

Krakovia
Goizalde Landabaso

Aitor Francos

Dortokaren begirada
Jon Arretxe

Aitor Francos

Bihurguneko nasa
Uxue Apaolaza

Hasier Rekondo

Sortaldekoak
Hedoi Etxarte

Ibai Atutxa Ordeñana

Bihurguneko nasa
Uxue Apaolaza

Jon Martin-Etxebeste

Gogoan dut
Aritz Galarraga

Igor Estankona

Gu gabe ere
Itziar Ugarte Irizar

Irati Majuelo

Artxiboa

Urtarrila 2022

Abendua 2021

Azaroa 2021

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Hedabideak