kritiken hemeroteka

7.539 kritika

Azken kritikak

« | »

Desterratuen piztiarioa / Asier Serrano / Alberdania, 2011

Piztiak gure baitan Igor Estankona / Deia, 2011-07-23

Irun Hiriko Kutxa Literatur Sarien epaimahaikide Iñaki Aldekoa, Jon Kortazar, Lourdes Otaegi, Carlos Otegi eta Patri Urkizuri Desterratuen piztiarioa galtzaile eleganteen liburua iruditu zaie, eta saritu egin dute ikuspuntu hori, bizitzari begiratzeko modu poetiko jakin bat: “Gizarteak galtzailetzat hartzen dituenei eginiko begirada bat dago idazlan honetan. Bakardadearen eta izuaren mamu-piztei, bihotzaren nahigabe gordinei ematen zaie hitza lerro hauetan, errealitate aldakor, ziurgabe eta nolabait mehatxagarriari buruz mintza daitezen. Estilo barietate horren bidez, sentimendu unibertsal batzuk agerian utzi ditu, bortitz eta zuzen, hein berean”.

Bat nator epaiarekin. Hiri gorritik (Elkar 2010) itzelaren jarraipena, Desterratuen piztiarioak haren ezaugarri batzuk ditu, haren hondarrekin egina dirudi, nahiz eta ez izan hain landua. Inoiz esan izan dugu mugimenduan den poesia korronte erromantiko eta arean hermetiko baten ordezkari dela Serrano: esentzien jagole, zinismo eta apaltasunaren nahaste perfektu baten adibide, adierazi beharrekoa edertasun jasanezinez adierazten dakien esteta. Bada, fuerte dabil esteta hori, eta ahapaldi sano indartsuekin jarraitzen du: “Bizitza madarikazioka hartzen duzuen horiek, / ez al dakizue haur jaioberri bat ari dela / izu negarretan / zuen madarikazioak madarikatzen?”. Epikaren eta laztanaren arteko poesia itxuraz gogor batekin, amodio ilunaren betiko deskripzioekin eta tonu iluneko piztiekin (ardi beltzak, kaioak, gizon-emakumeak, uhandreak…) giro urbanotik urrundu da pixka bat idazlea. Bada hiri gorri bat (Elkar, 1997), Picassoren zaldia (Elkar, 2007) eta aipatu dugun Hiri gorritik (Elkar, 2010) erdigunetik periferiara egindako bidaia dela esan daiteke, hiriaren kanpoaldera garamatzala, eta bertan natura hasten dela agertzen, zikin, baina eder.Uste dut baserriko larreak (81. orrialdea) eta zeru bat “oro hodei zuri” (51. orrialdea) lehenengoz dakartzala irakurlearen begietara.

Liburuaren oinarrian dagoen kanpoalde/barnealde dikotomia hau Sarietako epaimahaikideek eurek ere nabarmendu dute. Lourdes Otaegik denen izenean dioen legez, Serranoren poesia hedatu egin da, hiritik atera: “Piztiak ugariak eta askotarikoak diren bezala, poemen erregistro aberastasuna zabaltzen da, gizarteko desterratuen poemak sakonak eta filosofikoak dira edo, bestela, jolasgarriak, onirikoak, fantastikoak edota inauterikoak izan daitezke. Sakoneko hausnarketak biltzen du ahots horien ugaritasuna, etorkizunaren aurreko kezka, zalantza eta izuaren lorratza aditzera emateko”.

Piztiarioetan animalia bakoitzak bere funtzioa badauka, sinboloz beteriko liburu zaharretan nola, honetan ere asmatutako piztiak dira poetari lagun egiten diotenak, eta sentimenduen nahaste naturala irudikatzen dutenak: izatearen zama, tristezia, bakardadea, maitasuna, bizipoza… denak aurkituko ditu irakurleak hemen, eta posible da harritu barik ikustea ilargia eguzkia erditzen eta, profeziekin konparatuz, otsoa eta artxoa bata bestearen ondoan, eta artza eta behia batera bazkatzen, eta ume bat sugegorriaren zuloan jolasean. Aurreko liburuen aldean apur bat inprobisatuagoa da, ez da hain borobila, baina Asier Serranoren kontraesanak eta luma paregabea maite dituen kritikariaren iritzi subjektiboa baino ez da hau, eibartarraren jarraitzaile amorratu baten ustea.

Azken kritikak

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Irati Majuelo

Hormako paper horia
Charlotte Perkins-Gilman

Amaia Alvarez Uria

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Javier Rojo

Poesia kaiera
June Jordan

Igor Estankona

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Joannes Jauregi

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Aiora Sampedro

Den-dena nahi dugu
Nanni Balestrini

Ibon Egaña

Erbesteko elurra
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Lurra eta dardara
Askoren artean

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Imanol Mercero

Ai ama!
Arantxa Iturbe

Aritz Galarraga

Mesfidatu hitzez
Jon Arretxe

Javier Rojo

Francoren bilobari gutuna
Askoren artean

Aiora Sampedro

Kutsaldian
Paolo Giordano

Joannes Jauregi

Artxiboa

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Hedabideak