kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Baina bihotzak dio / Xabier Montoia / Elkar, 2002

Itzulerak eta antzekoak Igor Estankona / Deia, 2002-04-05

Iparragirreren kitarra-hotsarekin hasten diren orrialdeak bidaia etengabean doaz. Leku bakoitzean euskaldun erdi-irudizkoak aurkeztuko dizkigu Montoiak. Pertsonaiok, eta distantzia bera, izango dira ipuin liburu oso honetako protagonistak.

Era guztietako bidaiak eta egotaldiak aurki daitezke hamairu ipuinetan, eta denak bata bestea baino interesgarriagoak bihurtzeko trebetasuna izan du Montoiak. Julio Cortazarren obsesioa baziren K.O.z irabaziko duten ipuinak sortzea, Montoiarenak sakontasunean eta lerrorik lerroko gozamenean dute meritua. Sorpresarekin eta ustekabearekin “Daytona Beach” izeneko ipuina bukatzen da. Uste dut bakarra dela, besteek bukaera arean leunagoa baitute. “Daytona Beach” horretan agertzen diren bazterrek eta pertsonaiek ameriketan greban dauden zesta-puntalariek liburuaren gailur bihurtzen dute istorioa, nire gusturako.

Baina nire gustua ez da zertan izan behar irakurlearena. Esan barik doa hori. Are gehiago ipuin liburu bikain honetan perlak nahinon agertzen direnean: deskribapen batean, elkarrizketa batean, ironian,_ Okertzeko beldur handi barik esan daiteke urteotako ipuin-liburu onena atera duela Montoiak, futbolari beterano batek paserik onena atera dezakeen erraztasun berberaz. Berezko zeozer dauka Xabierrek, eta ez da soilik zolitasuna. Behatzaile zorrotza eta idazle praktikoa da era berean. Ñabardura bat nahikoa zaio batzutan mundu oso bat kontatzeko. Sentimentuak eurak ere aurpegiko keinu batez azaltzen ditu. Edo bizitzaren misterioak eguraldi aldaketa batekin.

Ipuin gehienetako pertsonaiak sorterritik kanpo dauden euskaldunak dira. Batzuk borondatez abiatu dira kanpora, beste batzuk derrigorrean. Baina oporretan dagoena zein kartzelaratua (bi adibide muturrekoenak jartzearren), biak daude zilborreste fin bati lotuta. Harek lotzen ditu lehenaldira, zeina herrira lotuta egoteko modu ankerrena baino ez den. Ipuinak ez dira ihesari buruzkoak, baizik eta atzean uzten denaren inguruko gogoeta. Eta zoriontasunari buruzkoa. Zoriontasuna, geografiarik ulertzen ez duen gas hori. Hamairu ipuin hamairu adreilu bezala jarrita eta paretan ideia bakarra: zoazen lekura zoazela galdera berberak izango dituzu zain. “Emakume biboteduna” hartatik hamar urte igaro dira, eta ez alferrik. Orain ipuinak are birobilagoak dira. Artikulu hau sinatzen duenaren uste apalean gure gaurko literaturako onenak. Baina hori bihotzak esan behar dio bakoitzari.

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak