kritiken hemeroteka

8.335 kritika

« | »

Etxe hutsean / Karlos Linazasoro / Alberdania, 2009

Etxe hutsaren samina Patxi Sarriegi / Deia, 2009-07-25

Aita eta amaren heriotzek idazlearengan eragindako nostalgia Karlos Linazasororen azken poesia liburuan nagusitzen den sentimendua. Gertakari latz batetik abiatuta, idazketa prozesu mingarria sumatzen zaio etengabe egileari. Gurasoen etxe hutsaren errepasoa egiten du bertan, gelaz gela, objektuz objektu, betiko galdutako mundu oso bat berreskuratu nahiko balu bezala: Amatxoren erretratua, horma erlojua, liburutegia, olivetti zaharra, aterkiontzia, sei ohe, txorimaloa, kulunkaulkia, ezkontza eguna, argazkiak… Poema neurtuak erabili ditu horretarako, haikuak, sonetoak, lirak, serbentesioak… abesti traza dute olerkietariko askok.

Olerki hunkigarriak dira oso, oroitzapenez beteak, bizipenen erakusgarri. Begiratu pausatuak dira, halaber, halakoxea ere sentitzen duen samina: “Harreran, hormatik zintzilik / amatxoren erretratua. / So dago begira, isilik / urrun darabil lo geldoa. / Begira gelditu natzaio / irria hortzetan, soraio, / denbora hegatu deino. / Amatxok sehaskan hartu du / eta aire eztitan mukuru / denbora eman dio, eta musu”.

Hustu egin da poeta olerkiotan, erabat biluztu da olerkion idazketan. Bakardade eta tristura adierazpen bihurtu ditu hitzok, oroitzapen txinparta etengabeek hartara eraman dute. Iragana berreskuratzean orainarekin topo egin du, oharkabean, oroimena berreskuratzeko ezinbestekoa: “Gaztaroan, horma eta armairuetan / ezkutatzen nintzen, isil-isilik / eta esku-argiaren ihintzetan / ipuinak nituen leitzen, goserik. / Hantxe pasatzen nituen larunbat / eta igandeak: konpainian beti / zuloan bizi baitzen bikingo bat / bi indio eta lau bakero goseti. / …han dragoi eta mamuak jabe ziren / geure bihotz, irri eta beldurrena / … Amak zioen, kezkatik kezkara:/ kontuz munstroekin, badaezpada ere!”.

Olerki irakurgarriak dira oso, intimoak, esplizituak, benetakoak… hunkigarriak, horixe poetaren ahalegina. Heriotza presente egon arren, bizia transmititu nahi dute olerkiok, bizitzak aurrera egin dezan. Horren lekuko ugari dira liburuan, olerkiok irakurriaz batera poetaren bakea eta bizinahia etengabeak dira, olerkiok oroitzapenezko begirada lausotuak dira, iragan gaurkotua. Azken batean, etxe hutsaren hustuketa inkontzientean guztiz inplikatu da autorea, ahalkea sentitzeraino; olerkiok idatzita, berriz, zama handia utzia du poetak, heldutasunez aurrera begira sortze lanari ekiteko prest da olerkaria, bere huts-minaren zauria sendatua azkenean.

Azken kritikak

Horma
Marlen Haushofer

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Ura ez baita beti gardena
Xabi Lasa

Joxe Aldasoro

Zoo
Goiatz Labandibar

Paloma Rodriguez-Miñambres

Xomorroak
Julia Guillamon

Nagore Fernandez

Monogamoak
Iñigo Astiz

Asier Urkiza

Metamorfosia
Franz Kafka

Aritz Galarraga

Mesfida zaitez
Bea Salaberri

Jon Jimenez

Nazionalismoaren alde eta aurka
Joxe Manuel Odriozola

Mikel Asurmendi

Itzalen tektonika
Itxaro Borda

Paloma Rodriguez-Miñambres

Manttalingo alaba
Mikel Etxaburu

Jose Luis Padron

Nazioa eta hizkuntza Humboldten pentsamenduan
Iñaki Zabaleta Gorrotxategi

Jon Jimenez

Etxe bat norberarena
Yolanda Arrieta

Irati Majuelo

Hormako atea eta beste ipuin batzuk
H.G. Wells

Hasier Rekondo

Zeru-lurren liburua
Jon Gerediaga

Jon Martin-Etxebeste

Artxiboa

2024(e)ko ekaina

2024(e)ko maiatza

2024(e)ko apirila

2024(e)ko martxoa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

Hedabideak