kritiken hemeroteka

7.448 kritika

Azken kritikak

« | »

Ele zahar, ele berri / Martin Anso / Alberdania, 2008

Berridazketa ariketa Javier Rojo / El Correo, 2009-05-23

Badirudi Martin Anso idazlea elezaharren liluran harrapatuta geratu dela, gaur komentatzen ari naizen narrazio liburu honetan (Ele zahar, ele berri du izena) 2004an argitaratu zen Elezaharren bidetik liburuan abian jarri zuen planteamenduan sakondu egiten baitu. Funtsean, hauxe da idazleak 2008an argitaratutako liburu honetan egiten duena: Nonbait irakurritako elezaharra hartu eta, era bateko edo besteko aldaketak eginda, ipuin berri moduan aurkeztu. Liburuaren izenburuak adierazten du ondo zein izan den prozesua. Jauzi berria hartu ondoren, hitz zaharrak hitz berrien itxurapean agertzen zaizkigu liburuan. Hainbat jatorritako elezaharrei erreparatu die idazleak bere gaurkotze lan hau egiteko. Batzuetan, elezahar hauek ipuin tradizionalekin zerikusia duten istorioak dira; hau da, ahozko transmisioaren bidez garai modernoetara heldu diren ipuin zaharrak bilatu ditu idazleak han-hemenka bere lana oinarritzeko. Besteetan, elezahar erromantikoak dira ipuin berriak egiteko erabili direnak. Hauek askotan Erdi Aroko kontuekin erlazionatutako istoriotxoak kontatzen dituzte, eta gure tradizio asmatuaren lehengaiak dira. Ez dira falta hiri legenden esparruaren barruan sartu daitezkeen istorioak ere. Azken hauek itxuraz modernoagoak badira ere, betiko istorio batzuen aldakiak baino ez dira. Idazleak honelako materialak hartu ditu eta, irakurleari zintzotasuna zor zaionez, ez du inolako ahaleginik egin halako iturrietatik edan duela ezkutatzeko. Izan ere, liburuaren bukaeran ohar batzuk agertzen dira non aipatzen den ipuin bakoitza nondik hartu duen.

Martin Ansoren lana, dena dela, ez da transkripzio lana izan. Martin Anso idazlea da, eta beste leku batzuetan jasotakoa bere erara aurkezten du. Istorioek iturri desberdinak dituzten bezala, idazleak material hauei erantsi dizkien aldaketak ere desberdinak izan dira. Batzuetan, istorioak kontatzeko testuinguru moderno bat hautatu du, narrazio enmarkatuen teknika lagun. Aldaketaren bat ere egin du istorio zaharrek aurkezten dituzten argumentuetan, batez ere aldaketa horien bidez itxura modernoko ironia sartzeko.

Liburua literatur liburua baino gehiago, irakurgaien bilduma interesgarria iruditu zait. Reader’s Digenst moderno bat. Berridazketa ariketa da, eta alde horretatik ez da beste literatur liburu askotatik bereizten, baina berridazketa ariketa guztion begi-bistan jarri du idazleak.

Azken kritikak

Zeldak
Elena Olave

Igor Estankona

Mugi/atu
Beatriz Chivite

Aiora Sampedro

Kristo fusilarekin
Ryszard Kapuscinski

Joannes Jauregi

Aitaren etxea
Karmele Jaio

Iratxe Esparza

Azalberritze bat
Esti Martinez Diaz de Cerio

Alex Uriarte

Zeldak
Elena Olave

Irati Majuelo

Euskal Herria 2050
Askoren artean

Aritz Galarraga

Miñan
Amets Arzallus Antia

Ibon Egaña

Txipiroiak bere beltzean
Rafa Egiguren

Javier Rojo

Aldibereko
Ingeborg Bachmann

Joannes Jauregi

Simplicissimus
Patxo Telleria

Aiora Sampedro

Miñan
Amets Arzallus Antia

Estibalitz Ezkerra

Simplicissimus
Patxo Telleria

Javier Rojo

Etxeak eta hilobiak
Bernardo Atxaga

Mikel Asurmendi

Artxiboa

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Hedabideak