kritiken hemeroteka

7.095 kritika

Azken kritikak

« | »

Bestea da mundua / Joan Mari Irigoien / Elkar, 2008

Beste mundu bat Javier Rojo / El Correo, 2008-10-04

Onerako zein txarrerako Joan Mari Irigoienek hogeita hamar urtean oso bide markatua marraztu du euskal literaturan. Bere nobeletan bere-bereak dituen ezaugarriak agertzen dira, halako eran non bere literatura guztiz identifikagarria baita euskal letretan ohituta dagoen irakurlearentzat. Onerako zein txarrerako, zeren, irakurle batzuek Irigoienen literaturan puntako artelanak aurkitzen dituzten tokian, beste batzuek manierismo estilistikoa baino ez baitute ikusten. Bestea da mundua ibilbide horren azken geldiunea da, eta bere idazlanek eskaini dituzten aurreko geldiuneetan bezala, bere literatur joeraren adibide berezkoa da. Bestalde, kontuan hartuta liburu hau Orbetarrak deitzen den trilogiaren lehenengo emaitza dela, uste izatekoa da bide horretatik jarraituko duela.

Zertan datza bere literatura? Lehenengo eta behin, literatur hizkuntzaren erabilera oso pertsonal batean. Irigoienek oso ondo idazten du euskaraz, horretan ez dago dudarik. Bere literatur hizkuntzak euskal klasikoak ditu oinarri, eta batzuetan ematen du Irigoienen asmoa klasiko horien gaurkotzea dela. Baina literatur hizkuntza horrek berak bere baitan dauka muga, halako hizkuntza klasiko erretorikoa, abstrakzio maila handiko eta askotan guztiz barrokoa, nekez izan baitaiteke lanabes zalua gaurko mundua islatzeko. Bestalde, bigarren ezaugarri moduan, alegoriarako joera aipa liteke, era dialektiko batean azaldua. Bere literaturan behin eta berriro agertzen dira bikoteetan antolatutako osagai kontrajarriak (pertsonaiak, gertakariak…), manikeista xamarrak batzuetan, ideien errepresentazioak diruditenak. Bestea da mundua izeneko nobela honetan, ezaugarri hauek nabarmen agertzen zaizkigu, XIX. eta XX. mendeen artean idustrializazioarekin aberastea lortu zuen baserritar jatorriko familia baten istorioa kontatzeko. Saga bat aurkeztu nahi du azken finean, baserritik industriara aldatu zen mundu baten berri ematen duelarik, teknikaren aldetik XIX. mendeko nobelen epigonoa dirudien testu bat eraikitzen duen bitartean.

Liburua, dena dela, bigarren mailako lerro narratiboetan zehar abiatzen da, batzuetan ardatzean dagoen istorioa erdi ahaztuta gelditzen delarik. Trilogiaren beste atalak ikusi behar dira istorioa nondik joango den jakiteko, baina iruditzen zait ezinezkoa dela gaur egun horrelako liburu bat idaztea parodiara jo gabe… Eta idazleak hau egin ez arren, badakiela ematen du batzuetan.

Azken kritikak

Hitzen ahairea
Gotzon Barandiaran

Mikel Asurmendi

Bihotzean daramagun mundua
Maite Darceles

Amaia Alvarez Uria

Aramotz
Iñaki Irasizabal

Aiora Sampedro

Maitalea
Marguerite Duras

Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Al Berto

Javier Rojo

Poesia kaiera
Alejandra Pizarnik

Peru Iparragirre

Pausoa noiz luzatu
Andoni Egaña

Amaia Serrano Mariezkurrena

Beltzak, juduak eta beste euskaldun batzuk
Joxe Azurmendi

Javier Rojo

Emakume burugabea
Antxiñe Mendizabal Aranburu

Jose Luis Padron

Azalberritze bat
Esti Martinez Diaz de Cerio

Igor Estankona

Sekula kontatu behar ez nizkizun gauzak
Iban Zaldua

Aiora Sampedro

Zu entzuteko gaude
Xabier Mendiguren Elizegi

Joannes Jauregi

Maitalea
Marguerite Duras

Hasier Rekondo

Ia hemen
Juanjo Olasagarre

Javier Rojo

Artxiboa

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Hedabideak