kritiken hemeroteka

7.678 kritika

Azken kritikak

« | »

Bestea da mundua / Joan Mari Irigoien / Elkar, 2008

Beste mundu bat Javier Rojo / El Correo, 2008-10-04

Onerako zein txarrerako Joan Mari Irigoienek hogeita hamar urtean oso bide markatua marraztu du euskal literaturan. Bere nobeletan bere-bereak dituen ezaugarriak agertzen dira, halako eran non bere literatura guztiz identifikagarria baita euskal letretan ohituta dagoen irakurlearentzat. Onerako zein txarrerako, zeren, irakurle batzuek Irigoienen literaturan puntako artelanak aurkitzen dituzten tokian, beste batzuek manierismo estilistikoa baino ez baitute ikusten. Bestea da mundua ibilbide horren azken geldiunea da, eta bere idazlanek eskaini dituzten aurreko geldiuneetan bezala, bere literatur joeraren adibide berezkoa da. Bestalde, kontuan hartuta liburu hau Orbetarrak deitzen den trilogiaren lehenengo emaitza dela, uste izatekoa da bide horretatik jarraituko duela.

Zertan datza bere literatura? Lehenengo eta behin, literatur hizkuntzaren erabilera oso pertsonal batean. Irigoienek oso ondo idazten du euskaraz, horretan ez dago dudarik. Bere literatur hizkuntzak euskal klasikoak ditu oinarri, eta batzuetan ematen du Irigoienen asmoa klasiko horien gaurkotzea dela. Baina literatur hizkuntza horrek berak bere baitan dauka muga, halako hizkuntza klasiko erretorikoa, abstrakzio maila handiko eta askotan guztiz barrokoa, nekez izan baitaiteke lanabes zalua gaurko mundua islatzeko. Bestalde, bigarren ezaugarri moduan, alegoriarako joera aipa liteke, era dialektiko batean azaldua. Bere literaturan behin eta berriro agertzen dira bikoteetan antolatutako osagai kontrajarriak (pertsonaiak, gertakariak…), manikeista xamarrak batzuetan, ideien errepresentazioak diruditenak. Bestea da mundua izeneko nobela honetan, ezaugarri hauek nabarmen agertzen zaizkigu, XIX. eta XX. mendeen artean idustrializazioarekin aberastea lortu zuen baserritar jatorriko familia baten istorioa kontatzeko. Saga bat aurkeztu nahi du azken finean, baserritik industriara aldatu zen mundu baten berri ematen duelarik, teknikaren aldetik XIX. mendeko nobelen epigonoa dirudien testu bat eraikitzen duen bitartean.

Liburua, dena dela, bigarren mailako lerro narratiboetan zehar abiatzen da, batzuetan ardatzean dagoen istorioa erdi ahaztuta gelditzen delarik. Trilogiaren beste atalak ikusi behar dira istorioa nondik joango den jakiteko, baina iruditzen zait ezinezkoa dela gaur egun horrelako liburu bat idaztea parodiara jo gabe… Eta idazleak hau egin ez arren, badakiela ematen du batzuetan.

Azken kritikak

Suak pizten direnean
Mikel Soto

Aitor Francos

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Usoa Alberdi

"C'est la vie" kantatzen dute zaharrek
Karlos Zabala

Nagore Fernandez

Aireportuko musika
Luis Garde

Aiora Sampedro

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Zoriontsuak izatea aukeratu genuen
Mikel Ayllon

Javier Rojo

Dumitru biluzik
Koldo Izagirre

Asun Agiriano

Kontu pribatu bat
Beppe Fenoglio

Irati Majuelo

Poesia kaiera
Raymond Carver

Hasier Rekondo

Poesia kaiera
Raymond Carver

Javier Rojo

Ur biren artean
Patxi Iturregi

Mikel Asurmendi

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Hasier Rekondo

Kafe tristearen balada
Carson McCullers

Aiora Sampedro

Izotzetan islatuak
Askoren artean

Nagore Fernandez

Artxiboa

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Hedabideak