kritiken hemeroteka

7.539 kritika

Azken kritikak

« | »

Dakiguna ikasten / Patziku Perurena / Alberdania, 2007

Oroimenaz Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 2007-11-02

Liburua eskuetan hartu eta esaldi honekin egin dut topo. “Ezinezloa da badakigula uste duguna ikasten hastea”. Ez dago gaizki esaldia, korapilotsua bada ere. Epiktetorena da, klasikoen artean klasikoa beraz. Esaldiak berak adieraz lezake zertan den daki guna ikastea. Epiktetorentzat ezinezkoa dena, alegia badakigula uste duguna ikasten hastea, beste batzuentzat, hain zuzen, ikas daitekeena da, eta ikasi beharrekoa. Paradoxa dirudi, eta paradoxaren mundukoa da. Irakur ditzagun Perurenaren hitzak: “Zergatik bilatzen ote dugu, gau eta egun, barren eta kanpo, zinetan eta ametsetan, maitemindurik gauzkan zera hori? Gure bihotzak aurkitua ez balu, bílatuko al genuke inon inoiz”. Pentsatzera garamatzaten hitzak dira.

Barnean daukaguna ez dugu beti kanpora ateratzen, ez baitakigu barnean dugunik. Batzuetan ere ez dugu kanpoan duguna erakusten, lotsagatik edo ez jakinagatik. Gezurra dirudi, baina batzuetan kanpoan dagoena ikusten zailagoa da barnean dena baino. Ikus besterik ez E.A. Poeren Gutun ostua izena duen ipuina. Zaila da, dena déla, barrean daukaguna eta barnean dugula ez dakiguna ateratzea. Baina kultura, askotan, hori baino ez da, barnetik kanpora barreiatzea, kanpotik barnera sartzea bainoago. Ekar dezagun Platon gogora. Emagin arteak erabiltzen zituen egia ateratzeko. Pentsatzen baitzuen egia barnean gorderik zegoela, eta galde-erantzunen bidez kanpora zitekeela, izerdia eta zorra kanporatzen diren bezala. Jakina; askotan, barnean ez dagoena ere atera daiteke kanpora, egia barik, egiatzat hartuz.

Interesgarria iruditzen zait gaia. Literatura, azken finean, barnetik kanporako joera eta nahia baita; barnean dagoena kanpora azaltzen da eta han zabaltzen, gauza onak, igaliak eta opariak, zabaltzen diren bezala. Baina horretarako jakin behar zer dagoen barnean. Oroimena lagungarri zaigu, eta uste dut Patziku Perurenaren liburu honetan oroimenak bere tokia eta bere neurriak hartuak dituela. Gizakia oroimen hutsa da. Animaliengandik bereizten bagara, haiek ez dutelako ez oroimenik ez oroiminik da. Gu, ordea, oroimen huts gara. Oroimen huts garen neurrian gogora ekar dezakegu dakiguna, askotan dakigula ere ez jakinik.

Azken kritikak

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Irati Majuelo

Hormako paper horia
Charlotte Perkins-Gilman

Amaia Alvarez Uria

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Javier Rojo

Poesia kaiera
June Jordan

Igor Estankona

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Joannes Jauregi

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Aiora Sampedro

Den-dena nahi dugu
Nanni Balestrini

Ibon Egaña

Erbesteko elurra
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Lurra eta dardara
Askoren artean

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Imanol Mercero

Ai ama!
Arantxa Iturbe

Aritz Galarraga

Mesfidatu hitzez
Jon Arretxe

Javier Rojo

Francoren bilobari gutuna
Askoren artean

Aiora Sampedro

Kutsaldian
Paolo Giordano

Joannes Jauregi

Artxiboa

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Hedabideak