kritiken hemeroteka

7.500 kritika

Azken kritikak

« | »

Zaldi hustuak / Aritz Gorrotxategi / Erein, 2007

Hutsa ez da ezdeusa Mikel Asurmendi / Irunero, 2007-10

Barkatu ahal dit Zaldi hustuak liburuaren egile Aritz Gorrotxategik sarrerako ele sorta nerabe samar hori isuri izana? Alta bada, pentsatu dut, poesiagatik hasiko naiz iruzkin —isurki iruzurti, apika— xume hau egiten. Eta segidan, demagun poetagatik.

Urrundik dator poeta. Zaldiz heldu zaigu. Trostan dator poeta. Tira, zaldiak dakar trostan. Ithakara bidea egin zuen aspaldi eta Troiako gerra gogoan dakar eta darama poetak. Poetak bizitza du lanbide idazleak nola. Ontsalaz —eta ondo bidez— poetak hainbat lagun —hartu ohi— ditu bidaide eta gogaide.

Antzinako sistematik partitu zen eta sistema modernora dator, eginbidean, bidea eginbeharrez. Ipuin zaharrak dakartza sabelean, ipuin berriak ondu beharrez eta esperantzaz, antzinako mundu irreala gaur egungo mundu errealaren ondorioa dela egiztatu nahiz.

Antzinatik gaurkora hamaika bider hautsi da anfora. Bidez bide, poetak anfora bihurtu du naski bideko metafora. Harrizko herri hau harrizko zaldia bihurrarazi digu Gorrotxategi poetak, eta poetak beti du bere egia, eta poeta honek ere berea du eduki. Poeta izaki. Egurrezko zaldia zelatu zuen abiaburuan eta harrizko zaldiaren brida edo aho-uhala eskuetan, tira ahala dator. Trostan. Poeta gogoeta egina arribatu zaigu azkenik eta finean.

Harrizko zaldia baina, akituta ailegatu da. Minduta heldu da. Zaldia eta euskal mina bera dira. Etsiak jota, poeta zaldia eta eria bat bera eta bat-bedera direla diosku poetak. Eta zaldia edota herria artatze bidean, Lizardi ez dela oraindik heldu diosku. Zain geundela eta zain gaudela egun ere. Baita egongo ote?

Zaldia edota herria odolusten doa bidean, baina ez dugu erremateko tiroa emateko kuraiarik, ez gara arma desarratzeko gauza eta gai. Bizitzak esperantzarako zirrikitu irekia uzten digu beti. Esperantza antzua da baina, esperantzan baina bat baita betiere, antza. Esperantza eta bizitza, zulo bat legez, hustu ahala osatzen baitira. Hutsa ez baita ezdeusa, hutsa sortu berriak utzitakoa bizitokia da, esate honetarako.

Poetari barkamenak eskatuz abiatu dut orrialde honetako nire bidaldia, eta eskerrak ematen dizkiot amaieran bidaiatxoa burutzeko liburua izkiriatu izanagatik.

Zuri literatur lagun horri, berriz, zaldia zelatu —bidean bide bridatu— eta Aritzekin batean berau hustera gonbidatzen dizut.

Azken kritikak

Kapitalismoa eta emakumeen aurkako indarkeria
Silvia Federici

Irati Majuelo

Txipiroiak bere beltzean
Rafa Egiguren

Hasier Rekondo

Zendabalitz
Erika Elizari

Javier Rojo

Etxera bidean
Xamar

Mikel Asurmendi

Miñan
Amets Arzallus Antia

Mikel Asurmendi

Zendabalitz
Erika Elizari

Aiora Sampedro

Isiltasun urte luzeak
Francisco Castro

Joannes Jauregi

Bertsoaren harria
Koldo Izagirre

Mikel Asurmendi

Karanbola hirukoitza
Eneritz Artetxe

Amaia Alvarez Uria

Bilduma bat
Sandro Penna

Irati Majuelo

Bilduma bat
Sandro Penna

Igor Estankona

Etxeak eta hilobiak
Bernardo Atxaga

Javier Rojo

Aitaren etxea
Karmele Jaio

Mikel Asurmendi

Izurria
Albert Camus

Txema Arinas

Artxiboa

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Hedabideak