« Bizitzaren amarauna korapilatzen eta deskorapilatzen | Lurra ez da mutua »

Erbesteko euskal literaturaren antologia / Askoren artean / J.A. Ascunce, 1992

Erbesteko testigantza emankorra Patxi Sarriegi / Argia, 1992-05-31

Erbesteko euskal literaturaren antologia honetan, frankismoaren lehenengo garaian erbesteratu zirenen era guztietako literatur lanak bildu ditu Gorka Aulestia antologia honen egileak. Bertan olerki, elaberri, ipuin eta antzerki lan askoren zati esanguratsuak jaso ditu, besteak beste, T. Monzon, J.M. Leizaola, J. Zaitegi, “Orixe”, A. Ibiñagabeitia. M. Ugalde edota. Lan guztiak, beraz, euskaraz eta atzerrian. Ameriketan S. Mitxelenarenak. Beraz, guztiak euskaraz eta, ezinbestean, atzerrian egindako lanak dira.

Bestalde, Frantziar Iraultzan, bi Gerra Karlistetan eta Miguel Primo de Riveraren Diktaduran ez bezala, Espainiako Gerra Zibilak (1936-1939) eragindako erbestea, batetik, bi kontinente, Europa eta Amerika osora hedatu zen, eta bestetik, besteak baina askoz ere luzeagoa gertatu zen. Guzti honen inguruarl datu ugari jasotzen dira liburuan zehar, eta bere hitzaurrean herrialdez herrialde orduko egoeraren berri ere ematen du egileak, erbesteak izan zuen dimentsio lazgarria agerian utziz.

Euskal erbestearen 50. urtemuga bete berritan, eta Bostgarren Mendeurrenaren aldean hain oharkabean igaro denean areago, zer pentsaturik ematen dute Euskal Herriaren historiaren atal tragiko honen gertakariek. Ezin ukatu bildutako datu, kronologia eta testu bilketak saio interesgarria osatzen dutela, eta aurrerantzean nolabaiteko segidarik mereziko lukeela. Hain hurbilekoa izanik ere, egungo amnesia susmagarriak inola ere ez bait luke zauria hobeto sendatzen lagunduko.