kritiken hemeroteka

7.448 kritika

Azken kritikak

« | »

Ur uherrak / Aingeru Epaltza / Pamiela, 1993

Uharrean gaindi Xabier Mendiguren Elizegi / Euskaldunon Egunkaria, 1993-07-11

Honezkero galdua dut liburu-kritikak egiteko ohitura. Baina lagunei beti komentatzen diet libururen bat asko-asko gustatzen baldin bazait. Beraz, honakoa horixe duzue, gomendiozko gutuna: irakur ezazue “Ur uherrak”, zoragarria da, libertigarria, ez zaizue damutuko.

Apologiak egiten hastekotan arrazoiak ere eman beharko ditugu. Ez baita aski ni Aingeruren lagun eta haren liburuen miresle izatea. Irrikaz nengoen liburu hau noiz aterako eta, zinez, ez dit hutsik egin: 312 orri dituen arren, ekaineko azken bi arratsalde luzeetan irakurri nuen, eskuetan hartu eta ezin utzi, orrialdeak irentsi beharrean, noiz barrez noiz dardarez.

Zer du ba liburuak? Zer kontatzen du? Mila istorio eta gorabehera ditu, baina nagusiak biltzearren esan dezagun bertsolari zahar, nekatu, behea jotako bat dugula, Jazinto, eta aita Vietnamgo beteranoa duen neska mulata zoritxarrekoa, Billie. Hauek biak eta beste denak, inoiz aipatu ez baina Nafarroako mendialdean koka genezakeen Herria deritzan tokian. Bi galtzaile ditugu, irabazle eta aparretan dabiltzanean ere itsasora eramango dituen ugaldea, erreka, aurkitu ezinik.

Porrot pertsonal horrekin nahasian porrot kolektibo baten kontaketa ere bada eleberri hau. Euskaraz inoiz idatzi den satira politiko zorrotzena, barregarriena eta, aldi berean —karikaturak esajeratuak izanagatik hain errealak baitira—, mingarria. Liburu iluna zela esan zuen idazleak eta nik historia triste bat espero nuen. Horren ordez Sharpe euskaldun bat topatu dut, aspaldiko partez barrez lehertzeko zorian jarri nauena. Baina, azken finean, arrazoi zuen Epaltzak: liburu ezkorra da, egiatia delako.

Herri hau gainbehera doala ikusi eta hala adierazten dugunean, desdramatizatu egin behar dela esan izan digute. Begiak itxi, bertan-goxo itxaron akabera. Aingeru Epaltzak ez du desdramatizatu, ordea, desmadratu egin du gure egoera pattala, gure izaera txepela; itsasora jo nahi eta putzutik atera ezin den ur-geldia.

Gauza asko geratu zaizkit kontatzeko. Lau parte dituela: 1-3 dramazkoak simetria perfektoz, 2-4 farsazko eta koralak. Pertsonaia bakoitzaren hizkera bereziarekin egindako jokoak. Baina ezin kontatuko dizuet nik dena, seguru zuk zeuk deskubritu nahiago duzula.

Azken kritikak

Zeldak
Elena Olave

Igor Estankona

Mugi/atu
Beatriz Chivite

Aiora Sampedro

Kristo fusilarekin
Ryszard Kapuscinski

Joannes Jauregi

Aitaren etxea
Karmele Jaio

Iratxe Esparza

Azalberritze bat
Esti Martinez Diaz de Cerio

Alex Uriarte

Zeldak
Elena Olave

Irati Majuelo

Euskal Herria 2050
Askoren artean

Aritz Galarraga

Miñan
Amets Arzallus Antia

Ibon Egaña

Txipiroiak bere beltzean
Rafa Egiguren

Javier Rojo

Aldibereko
Ingeborg Bachmann

Joannes Jauregi

Simplicissimus
Patxo Telleria

Aiora Sampedro

Miñan
Amets Arzallus Antia

Estibalitz Ezkerra

Simplicissimus
Patxo Telleria

Javier Rojo

Etxeak eta hilobiak
Bernardo Atxaga

Mikel Asurmendi

Artxiboa

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Hedabideak