kritiken hemeroteka

7.599 kritika

Azken kritikak

« | »

Bertsolaritza eta eskola / Fito R. Bornaetxea / UEU, 1991

Bertsolaritza: magikoa ala hezkuntzazkoa? Jokin Apalategi / Euskaldunon Egunkaria, 1991-05-04

Gogoan dut, duela urte batzuk, euskal kanta berrian ezaguna den kantari batek, ondoko ideia hau idatzi zuela: “Kantatzea zerbait magikoa da…” Gizaki-emazteki guziok noizbait kantatzen dugunez, “zerbait magikoaren” esperientzia arrunta izan behar duela, ondoriotu beharko dugu. Baina, hala ere, guziok berezten dugu kantatzea eta kantatzeak daudela. Eta hain zuzen, “zerbait magikoa” ez datzala kantatzean, batzuek hori egitean lortzen duten iaiotasun komunikakorrean baizik. Era berran, bertsolaritza, hitzaren lilurak eraginda lantzen den iaiotasuna da. Eta trebetze oro hezkuntza da!

Fitoren tesiak bertsolaritzan, gaineatiko iaiotasunezko ekintza orotan bezala, ageri den hezikeraren partea frogatzen du. Eta aipatzen ari garen liburuaren hitzaurrean gogoarazten zaigunez zer nolako mespresuak, lotsagabekeriak, jasan behar izan zituen euskal unibertsital arloan bertsolaritza literatura “magikoan” kokaturik bere mitologia kultibatzen dutenen aldetik! Beti bezala, benetako jakitunaren salbuespena gertatu zen: Ataungo jakintsuak berehala iragarri zuen Fitoren lanaren egituran “tesi” bat zegoela, eta ez nolanahikoa! Bidenabar, esan behar baita gure unibertsital tesietan inolako tesirik defenditzen ez den lantxoak burutzen direla gehienean. Ezagutza publiko bat duten “mandarinen” tesien gurtzea eta konfirmatzea besterik ez direla izaten askotan. Muntaia antzu eta miserable batzuk.

Bertsolaritzan “magikoa” litzatekeen hori “Jainkoen dohaina” izanik, hortarako trebetasuna dutenen jainkozko lirateke, esan nahi zaigu. Baina, ezertan bertsolariak gutxitu nahi gabe, ez dezagun estrapolatu beren ekintza. Gizaki-emazteki guziok arruntki egiten dugun hura batzuek gaineatikoek ez bezala lortzean dagoen aldearen haunditasuna besterik ez dago. Denok harri bat jasotzeko lain gara, baina, norbaitek hirurehun kilotik gorakoa jasotzen duelarik haunditasunez kontsideratzen dugu. Ez diogu “zerbait magikorik” aurkitzen. Indarra, abilezia, lana, disziplina, gogoa etabar azpimarratzen ditugu.

Azken kritikak

Ene baitan bizi da
Maddi Ane Txoperena

Javier Rojo

Funanbulistaren beldurra
Karlos Gorrindo

Javier Rojo

Miñan
Amets Arzallus Antia

Arrate Beristain

VHS
Oier Guillan

Javier Rojo

Bost egun, bost gau
Manuel Tiago

Javier Rojo

Hiru geltoki lurrun
Galder Perez

Javier Rojo

Aro beilegia
Lizar Begoña

Javier Rojo

Izuaren osteko gogoeta
Susan Buck-Morss

Ibai Atutxa Ordeñana

Haize-lekuak
Amaia Telleria

Javier Rojo

Bideko hitza. Euskal poema modernoen antologia (1951-2019)
Askoren artean

Igor Estankona

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Hasier Rekondo

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Javier Rojo

Hizlandia
Iñigo Aranbarri

Aritz Galarraga

Mami Lebrun
Kepa Errasti

Javier Rojo

Artxiboa

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Hedabideak