kritiken hemeroteka

7.905 kritika

Azken kritikak

« | »

Bertsolaritza eta eskola / Fito R. Bornaetxea / UEU, 1991

Bertsolaritza: magikoa ala hezkuntzazkoa? Jokin Apalategi / Euskaldunon Egunkaria, 1991-05-04

Gogoan dut, duela urte batzuk, euskal kanta berrian ezaguna den kantari batek, ondoko ideia hau idatzi zuela: “Kantatzea zerbait magikoa da…” Gizaki-emazteki guziok noizbait kantatzen dugunez, “zerbait magikoaren” esperientzia arrunta izan behar duela, ondoriotu beharko dugu. Baina, hala ere, guziok berezten dugu kantatzea eta kantatzeak daudela. Eta hain zuzen, “zerbait magikoa” ez datzala kantatzean, batzuek hori egitean lortzen duten iaiotasun komunikakorrean baizik. Era berran, bertsolaritza, hitzaren lilurak eraginda lantzen den iaiotasuna da. Eta trebetze oro hezkuntza da!

Fitoren tesiak bertsolaritzan, gaineatiko iaiotasunezko ekintza orotan bezala, ageri den hezikeraren partea frogatzen du. Eta aipatzen ari garen liburuaren hitzaurrean gogoarazten zaigunez zer nolako mespresuak, lotsagabekeriak, jasan behar izan zituen euskal unibertsital arloan bertsolaritza literatura “magikoan” kokaturik bere mitologia kultibatzen dutenen aldetik! Beti bezala, benetako jakitunaren salbuespena gertatu zen: Ataungo jakintsuak berehala iragarri zuen Fitoren lanaren egituran “tesi” bat zegoela, eta ez nolanahikoa! Bidenabar, esan behar baita gure unibertsital tesietan inolako tesirik defenditzen ez den lantxoak burutzen direla gehienean. Ezagutza publiko bat duten “mandarinen” tesien gurtzea eta konfirmatzea besterik ez direla izaten askotan. Muntaia antzu eta miserable batzuk.

Bertsolaritzan “magikoa” litzatekeen hori “Jainkoen dohaina” izanik, hortarako trebetasuna dutenen jainkozko lirateke, esan nahi zaigu. Baina, ezertan bertsolariak gutxitu nahi gabe, ez dezagun estrapolatu beren ekintza. Gizaki-emazteki guziok arruntki egiten dugun hura batzuek gaineatikoek ez bezala lortzean dagoen aldearen haunditasuna besterik ez dago. Denok harri bat jasotzeko lain gara, baina, norbaitek hirurehun kilotik gorakoa jasotzen duelarik haunditasunez kontsideratzen dugu. Ez diogu “zerbait magikorik” aurkitzen. Indarra, abilezia, lana, disziplina, gogoa etabar azpimarratzen ditugu.

Azken kritikak

Infinitua ihi batean
Irene Vallejo

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Agur, maitea, ikusi arte
Massimo Carlotto

Asier Urkiza

Izurritea
Onintza Enbeita

Nagore Fernandez

Egungo euskal krimen-literatura
Askoren artean

Paloma Rodriguez-Miñambres

Totelak
Fermin Etxegoien

Mikel Asurmendi

Krakovia
Goizalde Landabaso

Irati Majuelo

Faith
Lander Garro

Ibon Egaña

Walden
Henry David Thoreau

Asier Urkiza

Eraikuntzarako materiala
Eider Rodriguez

Nagore Fernandez

Poesia kaiera
Alda Merini

Paloma Rodriguez-Miñambres

Zeruak eta infernuak
J.M. Olaizola "Txiliku"

Mikel Asurmendi

Krakovia
Goizalde Landabaso

Aitor Francos

Dortokaren begirada
Jon Arretxe

Aitor Francos

Bihurguneko nasa
Uxue Apaolaza

Hasier Rekondo

Artxiboa

Urtarrila 2022

Abendua 2021

Azaroa 2021

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Hedabideak