kritiken hemeroteka

8.264 kritika

« | »

Izaina / Jokin Urain / Amnistiaren Aldeko Batzordea, 1990

Ilunpearen deskribapena, gorrotoaren gorazarrea Gerardo Markuleta / Euskaldunon Egunkaria, 1991-04-06

Amnistiaren Aldeko Batzordeak argitara emana, Laura Mintegi inefablearen zutabea kontrazalean, Fernando Arburua neretzat ezezagunaren aitzin-solasa, sinatu gabeko aurkezpena; ezaugarri eta testu guzti hauek kontestualizatu egiten dute literatur lana bera. Testimonio gisara aurkezten zaigu, berezitasun hori azpimarratu guran, egun Euskal Herrian egiten den literatur lan ia orori aurre eman nahian edo. Eta ene ustetan, testua borroka zehatz batean txertatu gura horrek —egilearena berarena ere baden nahia— min egiten dio nobelak duen komunikatzeko ahalmenari, murriztuz eta estutuz, ezinbestez. Eta ez bakarrik irakurlego potentziala txikitu egiten duelako honela presentatzeak, ez; literatur ahalegina, berez eta izatez, indibiduala eta pertsonala behar duena, gure herrian hain sakon errotua eta hain kaltegarri suertatzen zaigun taldekerian erortzen delako baizik, esloganaren pean, oihuaren azpian, jendea bi multzo elkarrenganaezinetan banatzen saiatzen den indarra. Erdarazko itzulpenak —gaztelerazkoa batez ere— eskatzen ditu nobelak, nahiz eta badakidan ez dela honela egingo, helburua ez bait da (itxura denez) mezua zabaltzea, borroka baten azken arrazoiak ezagutzera ematea, norberaren planteamenduak garbira pasatzea eta galderak eta bide berriak zabaltzea. Xedea, aitzitik, bestelakoa bide da: sinismenean daudenei argudio berriak eskaintzea, gorrotoaren aurrean gorrotoa aldarrikatzea, itsu-itsuan itsu batek itsu pila ilunpean barna gidatzea.

Argitalpena txukuna da, nahiz erabilitako papera, eta testua zaindua dago, azken bolada honetan eskergarria gertatzen dena. Nobela bera zenbatu gabeko kapitulu motzetan dago banatua, puntu eta bereizik bat ere gabe. Narrazioa geldoa da, deskribapen ilun gogor mikatzez josia, alegia edo exenplu didaktikoez hornitua. Prosa trinkoan, esaldi motz eta luzeen arteko oreka mantenduz, adizki sintetiko gehitxo nere gustorako; bi hitzetan esateko: ongi idatzia. Prosa ahalkorra, obsesiboa, geldoa.

Kezkagarria da gorrotoaren gorazarrea ezinbesteko diskurtsoa duen edozein giza-mugimendu eta zabaltzen ari bide da (ikus, adibidez, Amurizaren testuak, Anje Duhalderen azken diskoan). Irteerarik gabeko tunela?

Azken kritikak

Maitasun kapitala
Karmele Jaio

Jon Jimenez

Bortxaketa
Joyce Carol Oates

Ibon Egaña

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Mikel Asurmendi

Ulu egiteko bolondres bila
Harkaitz Cano

Maddi Galdos Areta

Zeru-lurren liburua
Jon Gerediaga

Asier Urkiza

Itzulerak
Miren Agur Meabe

Nagore Fernandez

Independentzien eguzkiak
Ahmadou Kourouma

Irati Majuelo

Kangaroo
Martin Etxeberria

Mikel Asurmendi

Ura ez baita beti gardena
Xabi Lasa

Sara Cabrera

Zirriborroak eta gero
Askoren artean

Jose Luis Padron

Heriotzari aurrez aurre begira
Oskar Gaztelu Bilbao

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Emakume izoztua
Annie Ernaux

Asier Urkiza

Gizadiaren oren gorenak
Stefan Zweig

Nagore Fernandez

Antilletan galdurik
Kepa Larrea

Jon Jimenez

Artxiboa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

2023(e)ko ekaina

2023(e)ko maiatza

2023(e)ko apirila

2023(e)ko martxoa

Hedabideak