kritiken hemeroteka

7.802 kritika

Azken kritikak

« | »

Patxiko Txerren / Antero Apaolaza / Erein, 1993

Melodramaren ezaugarriak Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1993-04-17

“Beti ohi da etxe bakoitzean Txerren bat” irakurtzen da Antero Apaolazaren liburu honetan. Baina zer da Txerren bat? Deabruari berari halaxe deitzen omen diote hainbat tokitan; deabrua bera baino gaiztoago den norbaiti beste hainbatetan; beraz, izendatua daukagu gaizkiaren pertsonifikazioa; berazago, izenik gabe ezin gera etxe-kalte, odol-isurle, ondasun-jale, gezurti, maliziati direnak.

Baina zer da Patxiko Txerren? Melodrama bat. jeneroak eskatzen dituen ezaugarri guztiekin. On ona, bihozbera, Jainkoaren beldur den familia batean, hitz batez euskaldun jatorren artean, sortu egiten da, askotan, belar txarra; izena Patxiko daraman mutiko gaizto eta bihozgabea. Sentimendu onen eta gaiztoen arteko eztabaidak, ekintza onen eta gaiztoen arteko borroka deskribatzen dizkigu nobelak; gaiztoak irabazle ateratzen dira hasera batean (horrek intriga pizten eta interesa areagotzen du), baina azkenean, halabeharrak eta garaiko mentalidadearen haizeak, nor bere tokian jartzen dute; gaizkilea, justiziaren baitan, eskuak loturik; eta onak elizaren baitan, ezkontza zorioneko batera bildurik.

Liburua ez bada guztiz orijinala, Truebaren “El Judas de la casa”ren euskarazko bertsio librea baizik, interesgarria deritzot irakurketari, isurtzen zaion doinu moral eta adibidetsuaren kariaz ezezik, baita kontatzeko elemenduengatik, literatura egiteko baliabideengatik ere. Moralarena aipatu dut, horrelako adibideen aurrean alde edo kontra nagoelako ez, baizik eta garaiko izpiritu erlijiosoaren frogak ikusten ditudalako aipatutako liburuan. Pertsonaia garrantzitsuak dira apaiza, haren zerbitzaria, haren iloba indianoa; haien funtzioa ez da ornamenduzkoa liburuan; pertsonaia eragileak dira, erabakiorrak, eta neurri handian, topikoak. Txomin Agirreren “Garoa” ko pertsonaiengandik oso urruti ez. Bi liburuetan antzeko moraltasuna, gaizkia denari buruzko antzeko eritzia, bizitzari buruzko antzeko filosofia.. Liburu horietako geografia antzekoa ez bada ere, hurbilekoa; batean Antzuola eta Oinati; bestean, Oinati eta Urbiako mendi gaina.

Antero Apaolazaren liburua 1890an argitaratu zen estreinakoan. Harez gero ezagutu ditu beste lau, gutzinez, argitalpen; azkena, orain aurkezten ari natzaizuen hauxe delarik, Andu Lertxundik paratua, eta haren ohar eta iruzkinekin.

Azken kritikak

Familiaren lexikoa
Natalia Ginzburg

Irati Majuelo

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Paloma Rodriguez-Miñambres

Jende likidoa
Nerea Arrien

Nagore Fernandez

Ni eta Gu. Zazpigarren uhina
Pako Aristi

Aiora Sampedro

Isiltasunaren ildoetan
Amaia Iturbide

Igor Estankona

Olivetti
Aitziber Etxeberria

Iban Lantxo

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Jose Luis Padron

Ni eta Gu. Zazpigarren uhina
Pako Aristi

Igor Estankona

Esaten dugun argia
Karlos Linazasoro

Irati Majuelo

Nirliit
Juliana Leveille-Trudel

Jon Martin-Etxebeste

Lagun izoztua
Joseba Sarrionandia

Mikel Asurmendi

Neskamearen ipuina
Margaret Atwood

Amaia Alvarez Uria

Lazunak azkazaletan
Oihana Arana

Aiora Sampedro

Herriak ez du barkatuko
Irati Goikoetxea

Ibon Egaña

Artxiboa

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Hedabideak