kritiken hemeroteka

7.020 kritika

Azken kritikak

« | »

Hauta-lanerako poemategia / Gerardo Markuleta / Erein, 1999

Zer den infernu Aingeru Epaltza / Nabarra, 2001-04

Poesia idazlearen oinazearen adierazpide. Lehen behakoan ez dirudi arras originala Gerardo Markuletak bere Hauta-lanerako poemategian egiten digun proposamenak, minaren gainean eraiki baitu idazle oñatiarrak orain artean plazaratu duen hirugarren poesia liburua.

Berbamina, lehenik. Zer nola erran, idazle ororen zorabio: izan ere / zer kanta dezake / apo soinujole eder batek / labirintoz ekibokaturiko / basurde iheslari batez?

Herrimina, bigarrenik, inguru gorrotagarri batean bizi baita poeta. Agindu zenidan herria, baby, / ez dut inon ere aurkitzen. / Zuk bidalirik nabil, / erromes galduen legez. Edota: Oi, zeinen gogaiturik nagoen / lur koldar, zahar, basati honetaz.

Eta maitemina, azkenik: Gure amodioaren / garagardo upel / presiozkoa / azkenetan dun, / bits apar hutsetan.

Liburua ez da, ordea, egilearen pairamenen zerrenda hutsa. Italo Calvinoren haritik, bizi dugun infernuaren oinazerik ez sufritzeko errezeta batzuk ere badakartza. Funtsean, bila aritzea, eta jakitea nor eta zer, infernuaren erdian, ez den infernu; eta hura iraunaraztea, eta hari lekua ematea. Mina ere ziztatzaile izaten ahal baita, akuilu.

Xedea hura izanik, poetika propio baten bila abiatu zaigu Markuleta, bere ahotsaren bila. Eta horretarako ez du bertze poeten oihartzun —erantzun— izan bertze biderik. Kanpoko batzuk —Gil de Biedma, Garcilaso, Espriu—, bertze batzuk hemengo —Atxaga, Sarrionandia, Izagirre, Aresti—, eta hango ez hemengo —Juaristi (Jon)—. Oihartzun izatean ageri da noski berezkoen Markuleta. Bertzeek erabili edo iradokitako metaforak bere aldera ekarri eta itzulipurdikatzen ditu, bere ironiaren galbahe bihurritik iraganazita, jantziz eta edukiz berriturik aurkezteko irakurleari.

Oñatiarrak ederki baitaki originaltasunaren kontua zertan den. Zertan, orobat, infernurik infernuenean izan daitezkeen ez-infernu apurrak: zoko bat —lotsarik ez duen denbora ankerrari / garaipen ttipiak ostutzeko irrikaz, / nire lorategi itzaltsu ezkutuak / ttipia behar dik—, eta maitea, zokoaren partaide: …bizirik naun, hik bizi naun, etceterarik gabe. / Eta morez tindaturiko ile xerlo batek / neke guztien gaua argitzen din. Bertzeak bertze.

Azken kritikak

Keinu konplizeak
Karlos Cid Abasolo

Igor Estankona

Neska bat leku inposiblean
Xabier Amuriza

Joannes Jauregi

Emakume burugabea
Antxiñe Mendizabal Aranburu

Aiora Sampedro

Azala erre
Danele Sarriugarte

Iratxe Esparza

Poesia kaiera
Ezra Pound

Igor Estankona

6012
Karlos Linazasoro

Javier Rojo

Girgileri Anderea
Maialen Hegi-Luku

Peru Iparragirre

Septentrio
Aurelia Arkotxa

Aritz Galarraga

Ohe hutsetan
Izaskun Gracia Quintana

Javier Rojo

Ahotsak eta itzalak
Maixa Zugasti

Aiora Sampedro

Arrotza
Albert Camus

Joannes Jauregi

Zauri Bolodia
Oier Guillan

Estibalitz Ezkerra

Azala erre
Danele Sarriugarte

Hasier Rekondo

Zu entzuteko gaude
Xabier Mendiguren Elizegi

Javier Rojo

Artxiboa

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Ekaina 2017

Hedabideak