kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Espainiaren arimaz / Joxe Azurmendi / Elkar, 2006

Ideologiaren ‘gehiegiegi’ zakilixutarra Iratxe Retolaza / Berria, 2007-04-22

Espainiaren arimaz izenburuko saiakeran, Joxe Azurmendik, orain arte jorraturiko hainbat gai bildu ditu; bere saiogintzan jada harroturiko eta mahai-gaineraturiko zenbait eztabaidagai berrartu, eta patxadatsuago, sakonago mamitu ditu. Dena den, batez ere orain arte landuriko bi bide gurutzatu dira, izenburuan loturiko bi bide nagusi horiek. Batetik, Espainiaren eta nazionalismo espainolaren ikuskerari heldu dio; bestetik, Alemaniako filosofiaren ekarpenak astindu ditu.

Saio honetan, beraz, Azurmendirengan interesa pizten duten bi gai nagusi horiek uztartu, eta Alemanian Hegelek mamituriko Volksgeist (Herriaren Arima) kontzeptua zenbait filosofo eta idazle espainolek nola bereganatu duten aztertu du. Alegia, Espainiako arimaren mitologia nola mamitu den azalarazten du, eta horretarako, jakina, ezinbestekoa izan zaio pentsalari espainol horiek Hegelek sorturiko Herrien Arima eta Herrien Psikologia kontzeptuak bereganatzeko harturiko bideei erreparatzea. Ez baita ahaztu behar filosofo horietariko askok Hegel izan omen zutela iturri, eta batzuetan ere harekiko zorra aitorturik zutela.

Herrien Arimaren kontzeptua pentsalari espainolek nola erabili duten ulerteko asmoz, izenez izen, pentsalariz pentsalari doan ibilbidea eskaintzen digu Azurmendik. Abiatu, Agustin Duranen ekarpenetan haztaka abiatuko da, Duran hartzen baitu Menendez Pidalen aitzindaritzat, eta pittinka-pittinka historian aurrera egingo du. Batez ere Menendez Pelayo, Miguel Unamuno, Ortega y Gasset, Pio Baroja eta Caro Barojaren ikuskerak harrotzen ditu, baina berezi-bereziki Unamuno eta Ortega y Gasset-en lanetan geldituko da patxada eta arreta handiagoarekin. Ibilbide honetan guztian, pentsalari espainol horiek Hegelen ekarpenak ezagutzen ez zituztela, edo behintzat, ondo ulertu ez zituztelako ideiari heltzen dio. Edo nahierara erabili zituztela, Espainiaren arimaren esentzia aldarrikatzeko. Horregatik, saiakera honetan pentsalari horien esanak txertatzen ditu, eta esandakoetan antzeman daitezkeen kontraesanak azalarazi. Honela, bertaratzen dituen idazleen edo filosofoen testuen aurrean egileak sentituriko harridurak, galderak, zalantzak eta oharrak ere txertatu egiten dira saiakeran, parentesi artekoetan, eta ironiaz josiriko ukitu eta ohar horiek dira testuari bizitasuna ematen diotenak. Bai, aipu horiek guztiek lagundu egiten diote Azurmendiri azaldu nahi dituen horien adibide zuzen modura. Aipuak diskurtso nagusian ederki josi ditu motzak direnean, josteko errazago direnean, eta diskurtso nagusiaren erakusle direnean. Baina, ahots nagusi bizi eta ironiko hori bazterrean utzi denean, zurrunegi antzeman ditut aipuak, luzeegiak, eta ahots nagusitik desbideratu izan naute. Batez ere Unamuno eta Ortega y Gasset hizpide duten atal luzeagoetan gertatu zait hori. Atal horietan, pentsalarien esanak dauden horretan biltzeko joerari eutsi zaio, ohar gutxirekin, saiogilearen ahotsa bazterrerago utzirik, eta kasu horietan, testuak batzuetan luzeegiak, astunxeagoak egin zaizkit.

Aipatzekoa da, bukatzeko, Azurmendik gurera ekarri dituela (filosofiaren ikuspegitik bada ere) azkenaldian Literaturaren Historiaz jarduten duten Espainiako adituen arteko eztabaidagai gaur-gaurkoa, literatura eta nazioaren eztabaida, tradizioa irakurtzeko eta gureganatzeko irizpideen eztabaida. Alde horretatik, saiakera honek Literaturaren Historiari buruzko galdera interesgarri ugari mahai-gaineratzen ditu, geure Literaturaren Historiari begiratzeko ere ezin aproposagoak. Geurean Literaturaren Historiaz sakon jorratu gabekoak mahai-gaineratu ditu, zeharbidez, ezin argiago.

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak