kritiken hemeroteka

8.027 kritika

Azken kritikak

« | »

Lore mutuak eta tuaren ezkontzak / Amaia Iturbide / Atenea, 2007

Hitzaren estetika Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 2007-02-23

Estetikaren tentazioa, esango nuke, dela liburu hau idaztera bultzatu duena. Estetikaren tentazio, baina ez estetizisno hutsaren tentazio. Hustasuna baita, etikari eta estetikari dagokionez, galbide. Edertasunaren bila dabilen poeta galdu egiten da, edertasunaren arrastorik gabe, askotan ohartzeke, gainera, edertasuna ez dela poesiaren xede ezdeusa baino. Edertasunik ez baitago, geure baitan izan ezean. Edertasunari buruzko hitzaldia pastitxea da, gainera, kitscharen azalpena. Kitscha bada. ederra baden bezala. baina horrek askotan zerikusi gutxi du artearekin. Izan ere, artearen helburu edertasuna adieraztea balitz, arte hori esklabo izango litzateke, teoria estetiko aldakor baten esklabo, eta ez lege unibertsalen zerbitzari.

Ez da Amaia Iturbideren helburua edertasunaren adierazpena, baizik eta elkarrizketa estetikoa, poesiaren mundutik eta baliabideetatik abiaturik. Hitza oinarritzat hartzen du, hitza bere zentzu estetikoan eta etikoan, alegia hitza here osotasunean, eta gero, hitzarekin batera, hitza tresna izanik, beste arte-klase batzuekin hasten da hizketan. Hitza ez baita hitzaren helburu, baina bai bere buruaren erakusle. Hitza ez baita hitzaren deuseztatzaile, bere eraikitzaile baizik. Paradoxa hor, nola hitzez adierazi hitzez baizik adierazi ezin daitekeena? Nola adierazi poesia hitzez? Nola adierazi poesia hitzik gabe? Nola esan isilik hitzek esan ez dezaketena? Eztabaida zaharra eta luze joko ligukeena, gainera, inora iristeko zorterik gabe.

Hitzak, izan ere, hor aurkitzen ditu bere mugak, here zedarriak, here oztopoak. Eta horretaz jakitun izanik, hitza bestela iristen ez den tokira irits daiteke, bestelako arteek markatzen eta zehazten duten lurraldera. Pintoreen lurraldera, esaterako, eta Jesus Mari Lazkano edo Nagel bezalako munduetara.

Hitzaren estetika ez da estetikaren hitza, baina hitzak badu here lurraldea, here jabegoa mendeko diren gauzen gainean. Hitza, artzain baits, irudi-saldo baten artzaina, liburuan.

Azken kritikak

Landura
Jose Luis Otamendi

Jon Martin-Etxebeste

Amaren heriotzak libreago egin ninduen
Mari Luz Esteban

Mikel Asurmendi

Feminismoa denon kontua da
Bell Hooks

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Bar Gloria
Nerea Ibarzabal Salegi

Jon Martin-Etxebeste

Ekaitza eta beste 34 ipuin
Kate Chopin

Amaia Alvarez Uria

Desertuan behatxuloa
Anjel Lertxundi

Ibon Egaña

Araka ditzagun gure bazterrak
Askoren artean

Jon Martin-Etxebeste

Kandelikara
Harkaitz Cano

Peru Iparragirre

Zoonomia
Nerea Arrien

Paloma Rodriguez-Miñambres

Itzalen distira
Arrate Egaña

Hasier Rekondo

Ene anaia femeninoa
Marina Tsvetaieva

Amets Iriarte

Zoonomia
Nerea Arrien

Maddi Galdos Areta

Ekaitza eta beste 34 ipuin
Kate Chopin

Paloma Rodriguez-Miñambres

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Mikel Asurmendi

Artxiboa

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

2021(e)ko abendua

2021(e)ko azaroa

2021(e)ko urria

2021(e)ko iraila

Hedabideak