kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Gutunak / Orixe / Utriusque Vasconiae, 2006

Txintxo-txintxo Jon Kortazar / El País, 2006-12-26

Egunerokoen faltan ez dago batere txarto gure idazle nagusien gutunen bilduma esku artean izatea. Onaindia, Mirande, Ibinagabeitia eta Mitxelenaren bildumen ostean agertu zaigu Orixerena, Paulo Iztuetak eta Ibai Iztuetak elkarrekin prestatua. Orixeren Gutunak (1917-1961) liburu mardula da eta guztiz interesgarria idazlearen nondik norakoak ezagutzeko.

Orixeren gutunek idazlearen bizitzaren aro zabala hartzen dute, eta inguruko pertsonei eta kultur ahaleginei buruzko informazio berri eta lehen eskukoa agertu.

Hain tarte zabala hartzen duenez, lehen mailako kontuak agertu ditu Orixek bilduma honetan: bere Josu Lagunditik irteteko arazo eta protestak, eta gau horretaz datu berri asko daude liburuan; Euzkadi egunkarian egindako lana, Joxe Mari Agirre, Lizardirekin izandako adiskidetasun handiaren berri; Mokoroa, Azkue edo Manuel Lekuonarekin elkarrizketak, liburuei buruzko zenbait gai jakingarri; Ameriketan egindako bizitzaren berri, eta Jokin Zaitegik Euzko Gogoa aldizkaria sortzeko eta aurrera eramateko izandako asmoen berri, harekin Orixek ukan zituen harremanen argibide luzea, eztabaidak, arrangurak, haserreak… barne.

Pertsona baten barrura zabalik geratzen den leihoa da gutuneria hori. Orixeren mundu pertsonal konplexua atzamarrekin ukituko bagenu bezala, begiak zabal-zabalik mundu berria ikusiko bagenu bezala.

Datu eta berri asko dago testuan, zalantzarik ez, baina irakurle bezala egonezin arraroa nabaritu izan dut ikusten dudanean egilea idazle bati buruzko iritzi gogor samarrak beste bati aipatzen. Ez da gozoa gutunok bere pertsonaz ematen duten irudia. Batzuetan gogorra da.

Eta jakinik gutun horiek ez zirela guretzat idatzi, eta guk irakurtzen ditugularik, ezinegon berezia sentitu izan dut: intimitatearen ateak zabaltzen ari izango bagina bezala. Oso pertsonalak dira bere erotismoari buruz Mercedes Contreraseri idatzitakoak, oso barnekoiak, eta hor Orixeren irudi ezezaguna ageri zaigu.

Baina zer egingo diogu gure lotsari? Hobe pentsatu gutun horien hartzailea aldatu izan bada, orain irakurtzen dugunok bide berria emango diogula hemen esandako guztiari.

Irudi publikoaren eta irudi pribatuaren arteko distantzia baturik agertzen da, eta ez da dudarik horrek bide berriak zabaldu dituela pertsonaren azterketak egiteko.

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak