kritiken hemeroteka

7.399 kritika

Azken kritikak

« | »

Jakob Von Gunten / Robert Walser (Edorta Matauko) / Erein, 2005

Ezerezaren nahia Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 2005-11-25

Robert Walser (1878-1956) nahigabe izan zen idazle, saitu zen ez idazten, baina ez zuen lortu. Bartleby izkiriatzaileak bezala aukeran nahigo zuen ez idaztea. Ez zen horretan bakarra, lagun asko zituen “nahiagoez”gintza horretan: Kafka, Svevo, besteak beste. Zerbitzari izateko ikasketak egin zituen, eta zerbitzari izan zen. Lanbide horrek eman zizkion, antza denez, bere ezaugarri nagusiak: esaneko eta isila izatea, ikusezin bihurtzea. Diotenez, garai batean, Kafkaren enpresa berean egin zuen lan; diotenez, Kafkak enpresaburuari “Tanner Anaiak” irakurtzeko aholkua eman zion.

Hogeita sei urte zituela idatzi zuen lehen liburua, Fritz Kocherren konposaketak. “Ezer ez da lehorragorik lehortasuna baino, eta niretzat ezer ez da baliagarriagorik lehortasuna baino, sentikortasun eza baino”. Fritz Kocherren esaldi horrek laburbiltzen du agian Walserren estiloa. Lehorra baita eta amaitu gabea dirudi askotan, amaitu gabea , gogorik gabe idtzi izan balu bezala.

Geroxeago, Berlinen bizitzen zelarik, 1907a eta 1909a bitartean, idatzi zituen “Tanner Anaiak”, “Enplegatua” eta “Jakob von Gunten”. Walter Benjaminek oso maitea zuen hiruretan hirugarrena, alegia Jakob von Gunten. Biografoek diotenez Benjamenta Institutua Walserrek ikasi zuen ikastetxea da, ezer ez ikasteko sortua, ezer ez izateko antolatua. Baina, antza denez, horixe izan zen Walserren helburua: ezer baino gutxiago izatea.

Geroxeago ibiltzen hasi zen egunez eta gauez, gelditzeko. Geroxeago “miserikordia-etxe” batean sartu zuten eta hantxe iraun zuen hil arte. Carl Seeligek bere liburuan Walserren bizitzaren erretratu zehatza egin digu. Oso zoriontsu bizi omen zen, ezer ez izanik, ezer ez irudirik, ezer ez nahirik. “Elurra oso da monotonoa” idatzi zuen Fritz Kocher pertsonaiak. 1956ko abenduaren 25ean Robert Walser hilik azaldu zen elurretan. Carl Seeligek esan zuenez “emakume indargabe bat baino zurbilago ageri zen”.

Azken kritikak

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Amaia Alvarez Uria

Itzuliz usu begiak
Anjel Lertxundi

Joannes Jauregi

Iturria
Unai Elorriaga

Aiora Sampedro

Zeldak
Elena Olave

Javier Rojo

Susmaezinak
Itxaro Borda

Estibalitz Ezkerra

Irautera
Castillo Suarez

Alex Uriarte

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Untz Ohe

Miñan
Amets Arzallus Antia

Irati Majuelo

Hiru gutun Iruñetik
Patxi Zubizarreta

Amaia Serrano Mariezkurrena

Poesia kaiera
Louis Aragon

Igor Estankona

Poesia kaiera
Louis Aragon

Javier Rojo

Goldsmithen ikaslea
Joxean Agirre

Txema Arinas

Poesia kaiera
John Berger

Igor Estankona

Zorioneko familia
Iñaki Irasizabal

Aiora Sampedro

Artxiboa

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Hedabideak