kritiken hemeroteka

7.408 kritika

Azken kritikak

« | »

Berbondo / Jon Arego / Labayru, 2004

Munduaren behe-lainoa Igor Estankona / Deia, 2005-03-15

Ibilbide gora-beheratsua daukan arren, Labayru Ikastegiaren Galburua sorta haize freskoa izan ohi da, edo ur freskoa, udan sortzen den uhar baten antzera desagertzen da eta, gero. Bizkaieraren hezurdura sendoaren mami literarioa dira oraindik Galburu hauek, dena dela. Miren Agur Meabe edo Jon Arretxe eurak ere sakeleko liburuon bitartez ezagutu genituen askok. Oraingoan Jon Arego gaitzizen sentimenduzkoa —erroei lotutakoa, baserriari atxikitakoa— darabilen Andres Urrutiaren “Berbondo” sailkaezina iritsi zaigu bide beretsutik, euskalkiaren goroldioak ibilian kentzen direla frogatuz beste behin, baina baita mendebaldeko euskaran idatzita dagoela ahaztu araziz ere tarteka, hizkuntzaren korronte gozoetan nahasten baitira lekuan lekuko berbakuneak, zelan erabili jakinez gero.

Mitoa eta errealitatea batzen diren estadio batetik osteratxoa egin du Urrutiak liburu honetan. Hala gertatu ote zen ere ez dakigun haurtzaro lurruntsutik itzuli berria balitz bezala deskribatzen ditu kostaldeko bazterrak, eta Urdaibaia bezala igotzen da, apurka-apurka, giza kondizioaren inguruko gogoetetara: nor gara gu, zein da gure lurraldea, ze bide egin du hizkuntzak, nortzuk ari dira noren kontra gudan, zerk ematen ote du zoriona…

“Berbondo” ez da garai edo leku jakin batera doan bidea. Aroen oihartzunen gainean sortu eta birsortu ari den halako hari atenporal eta txirikordatu batek ematen die ipuinei batasun itxura, nahiz eta narrazio hauetako batzuk solte argitaratu ziren “Idatz & Mintz” aldizkarian. Nola umezaroan nahasten eta elkarrekin urtzen diren saiakuntza eta tabua, hala nahasten eta urtzen dira elkarrekin ezinezkoa eta izan zitekeena “Berbondo”ko lurralde literarioan. Urmael geldi batera ez hurbiltzeko haur bati kontatzen zaizkion irudipenezko ipuinen xalotasunaren atzean gordetzen baita beste galdera nagusi hori: kontalariak ere ez al du, zelanbait, mamarroan sinesten? Jakinminaren eta beldurraren gaineko narrazioak begitandu zizkigu liburuko gehienak hortaz, naif-ukitu batez emanak ia denak, artifizioz biluzik, eta modu primitiboan. Irudien eta pasarteen soiltasunak eta berezkotasunak, ordea, antinaturalismotik sano hur egonagatik, ez du deuseztatzen baizik eta sosegatzen, jabaltzen, kontakizun hauen bertuterik handiena den gauzen gaineko gogoeta sakona.

Azken kritikak

Afrikanerrak
Eneko Barberena

Joannes Jauregi

Aitaren etxea
Karmele Jaio

Aiora Sampedro

Urre urdinaren lurrina
Jurgi Kintana

Aritz Galarraga

Zeldak
Elena Olave

Alex Uriarte

Etxeak eta hilobiak
Bernardo Atxaga

Iratxe Esparza

Iturria
Unai Elorriaga

Javier Rojo

Sorginak, emaginak eta erizainak / Emakumezko sendalarien historia bat
Barbara Ehrenreich / Deirdre English

Irati Majuelo

Ene herri txikia
Gaël Faye

Hasier Rekondo

Andrezaharraren manifestua
Mari Luz Esteban

Javier Rojo

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Amaia Alvarez Uria

Itzuliz usu begiak
Anjel Lertxundi

Joannes Jauregi

Iturria
Unai Elorriaga

Aiora Sampedro

Zeldak
Elena Olave

Javier Rojo

Susmaezinak
Itxaro Borda

Estibalitz Ezkerra

Artxiboa

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Hedabideak