kritiken hemeroteka

7.357 kritika

Azken kritikak

« | »

Adio / Bitoriano Gandiaga / Elkar, 2004

Poetika Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 2005-02-11

Gauzak eta hitza, diferenteak dira. Nik zerbait nahi izan badut, nire hitza beti gauzen artean, ahalik eta gauzei berdinena izan zedila izan da”, irakurtzen dut Gandiagak poetikari buruz idatzitako testu batean. Izan ere, poetarik xumeenak ere, bere burua nabarmendu nahi ez duen poetak ere, bere poetika baitu eta, horretaz gogoetarik egiten ez badu ere, bere hitzetan, bere poesian azaltzen da, poetika poetaren arnasa baita, eta gizakirik bizi ez daitekeen bezala arnasarik gabe, poetarik ere ez poetikarik gabe. Eta beste kontua da poetika hori hitzen gainetik azaltzea, arnasa handi, arnasa lurrintsua balitz bezala. Ez da, ordea, Gandiagaren kontua; haren poetika bera bezalakoa baitzen, arnasa ikusezina, baina beharrezkoa.

Joxe Azurmendik hitzaurrean esaten duen bezala, liburu hau postumoa da, Gandiaga hil ondoren ateratakoa, baina bera bizirik zegoelarik prestatua, ez bazuen bizirik halakorik egin, ez ikusi ere argien itzalak liburu honetan. Txukun-txukun eta dena bukatuta utzi omen zuen, hitzaurretxoak eta guzti. Gaineratzen du Gandiagaren adioa dela munduari.

Adio hitzak ez du fama onik; adio hitza ez da gehien erabiltzen dena; nahiago izaten dugu adioaz ez pentsatzea eta horrek esan dezakeenaz ez gogoetarik egitea. Baina adio ordua iristen da, noizbait, eta hobe horretara prestatzea eta, mundutik mundua jarri baino lehen, norberarekin bakeak egin eta joatea, adio dotorearekin.

Gandiagaren laburpen gisa har daiteke liburua. Hitzetan nabari baita Gandiagaren izaera, izan zena eta bazena, izango zenarekin batera: “Hitzaren erritmoan/ nahi nuke mintzatu,/ hitza dukedalarik/ agintari eta agindu”. Poetika hori besterik ez baita, hitzaren arrimua, hitzaren erritmoa, bizi doinua, bizi nahia.

Azken kritikak

Etxeak eta hilobiak
Bernardo Atxaga

Joannes Jauregi

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Aiora Sampedro

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Alex Uriarte

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Estibalitz Ezkerra

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Javier Rojo

Irautera
Castillo Suarez

Irati Majuelo

Txikiaren handitasuna literaturan
Mariasun Landa

Amaia Alvarez Uria

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Hasier Rekondo

Bertsoak
Juan Mari Lekuona

Javier Rojo

Basa
Miren Amuriza

Txema Arinas

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Ibai Atutxa Ordeñana

Auschwitzeko tatuatzailea
Heather Morris

Joannes Jauregi

Diplomatikoa
Machado de Assis

Aiora Sampedro

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Igor Estankona

Artxiboa

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Hedabideak