kritiken hemeroteka

8.826 kritika

« | »

Eta handik gutxira gaur / Eider Rodriguez / Susa, 2004

Errealitateko mamuen ifrentzua Alvaro Rabelli / El País, 2004-10-10

Eta handik gutxira gaur da Eider Rodriguez oreretarraren lehenengo liburua, IV Joseba Jaka literatur beka saria jaso duen liburua alegia. Lehenengo liburua eta aspaldiko partez ipuin-bilduma on bat goza dezagun egin digu. Beste generoen aldean ez dira asko, ez, urtean argitaratzen diren ipuin-bildumak, eta are gutxiago onak.

Ipuin-bilduma on guztiek bat-bateko eragina dute irakurleon baitan, irakurri ahala gupida gabe astindu eta alderik-alde zeharkatzen dituen indar magikoa nozitzen dute irakurleek. Horixe da ipuinen miraria, genero gutxik lor dezaketena. Bada, indar berezi hori sentitu ezean, nekez egon gaitezke ipuin on baten aurrean, noraezean sentitu behar da. Eiderren hamasei ipuinak irakurriko dituenak indar hori antzemango du, bai aurki. Eta antzeman zuten lehenengoetakoa Joseba Sarrionandia bera izan da. Sarrionandiak hitzaurre esanguratsua egin dio liburuari eta bertan literatura mamuen mundukoa dela ozen aldarrikatu digu, eta irakurleok gonbidatu ere egiten gaitu mamuen partera joatera literaturaren fikzioan murgiltzeko.

Literaturaren fikziozko ifrentzua izan liteke mamuen kastakoa Sarrionandiaren berbetan, halarik ere, errealitatearen beste aldea ez dateke Eiderren ipuinotan dabilen mamu bakarra. Arreta berebizikoa jarri behar zaie testuetan agertzen diren ausentziei eta gabeziei, ausentziak agertu ahal badira behintzat. Nire irudiko, hori da Eiderren ipuinen alderik interesgarriena, indar iradokitzaileez interesgarriagoa egiten digu lerroetatik haratago dagoen ipuinetako pertsonaien mundua, interesgarriagoa eta aldi berean irakurleentzat ezinbesteko ariketa istorioak osatzeko, erabat ulertzeko, esan bezala, askotan bakarrik iradokitzen den informazioan eraikita baitaude ipuin guztiak.

Ipuinok bata bestearengandik independenteak izan arren, elkarren segida diren Susana, gudaria eta poeta eta Zu eta Iban ipuinak salbu, badute loturarik ipuin guztiek. Kasu honetan lotura gaietan antzematen da. Barne mundua islatzen dute ipuinek. Bakardadeak, harreman galduek eta amodio ezak pertsonaiengan sortzen duten etsipena du kontagai Eiderrek. Euskal Herriko gatazka politikoari ere ez dio ihes egiten, baina bere ikuspegitik alderik intimoena erakusten digu, nola dauden uztartuta kanpoko eta barruko borrokak.

Emakumetasunaz jardun gabe, nagusi da emakumeen ahotsa, bakardadean eta egunerokotasunaren etsipenean bizi diren emakumeak. Bestalde, nabarmentzekoa da Eiderrek darabilen hizkera. Lirikatik hur-hurreko hizkera. Hizkera hau areago ederresten da sarri darabiltzan detaile zehaztuetan.

Azken kritikak

Nola esaten zaio agur ama bati
Uxue Razkin

Peru Iparragirre

Mari-alderrai
Colette

Aritz Galarraga

Erreplika
Maialen Berasategi Catalan

Ibon Egaña

Hegal egiten
Eneko Bidegain

Mikel Asurmendi

Sorbatza
Markel Sanchez

Asier Urkiza

Dakigun hori
Garazi Arrula Ruiz

Nagore Fernandez

Ipuinak eta antzezlanak
Lourdes Iriondo

Amaia Alvarez Uria

Ezezagunak trenean... irakurtzen
Miren Billelabeitia

Paloma Rodriguez-Miñambres

Dakigun hori
Garazi Arrula Ruiz

Mikel Asurmendi

Narrugorrik
Ixiar Rozas

Peru Iparragirre

Lera
Castillo Suarez

Maialen Sobrino Lopez

Hezitopia
Nora Salbotx

Joxe Aldasoro

Atzerakarga
Fermin Etxegoien

Asier Urkiza

Manifestu filosofikoa
Agustin Arrieta Urtizberea

Aritz Pardina Herrero

Artxiboa

2026(e)ko azaroa

2026(e)ko urria

2026(e)ko iraila

2026(e)ko abuztua

2026(e)ko uztaila

2026(e)ko ekaina

2026(e)ko maiatza

2026(e)ko apirila

2026(e)ko martxoa

2026(e)ko otsaila

2026(e)ko urtarrila

2026(e)ko

Hedabideak