kritiken hemeroteka

7.474 kritika

Azken kritikak

« | »

Aldi baterako / Manu Lopez Gaseni / Pamiela, 2018

Bizitzea, bizirautea Javier Rojo / El Correo, 2018-12-08

Manu Lopez Gaseni oso ezaguna da euskal literaturan. Bere ibilbidean haur eta gazte literaturako lanak ageri dira, saiakerak eta noizean behin helduentzako idazlanak ere bai, nahiz eta azken hauek oso ugariak ez izan. Literatur motak, beraz, askotarikoak dira, baina alor batean ez zen aritua orain arte: helduentzako poesiarenean. Eta hain zuzen ere, horixe da liburu honetan eskaintzen dena. Idazlanari “Aldi baterako” jarri dio izenburua eta Ernestina de Champourcin saria irabazi zuen 2017ko deialdian.

Izenburuari erreparatzen badiogu, liburuko poemetan azaltzen den ikuspuntua oso ondo laburtzen duela esan daiteke, zeren bertan ageri den gai nagusia gizakiari denboraren aldetik aurkezten zaion muga baita. Klasikoren batek esandakoa berridatziz, ez gara bi menderako eta muga hau nabarmenago begitantzen zaio pertsonari amaiera hurbil egon daitekeela iruditzen zaionean. Gizakiak begi-bistan ditu bere limitazioak eta nolabait transzenditu nahi lituzke. Hori lortzeko bidea sorkuntzan aritzea da. Planteamendu honen inguruan Lopez Gasenik bi zatitan banatutako poema liburua sortu du. Lehenengo zatian (“Aldi baterako erakusketa” izenburua jarri dio), museo batean egongo bagina bezala norberaren bizitza artearen bidez luzatuta ikusten dugu. Subjektuak (eskulturen modeloak adibidez) aspaldian desagertu dira, baina nolabait inmortalizatuta geratu dira arte lanaren bidez, arteak, edozein dela ere arte mota, denbora luzatzeko ahalmena baitu. Liburuaren bigarren zatiak, “Aldi baterako biziraupena” izenburukoak, gaiari beste ikuspuntu bat emendatzen dio. Izan ere, mugak gertu ikusi dituenak badaki bizitzea bizirautea dela. Eta orduan halakoak jainkoaren papera joka dezake sorkuntzaren bidez, idazketan azken puntua noiz jarriko berak erabakita.

Lopez Gaseniren poema hauek argiak dira, gardenak, baina poesiari uko egin gabe idatziak. Artea aipatzen dute askotan; hala ere, irakurleak ez du estetizismo kriptikorik aurkituko. Baliabideen aldetik, paralelismoak eta paradoxak erabiltzen ditu testuetan; eta horiek subjektua ispilu moduko baten aurrean kokatzen dute, bera ere baden ifrentzua erakusten diotelarik.

Azken kritikak

Errua eta maitasuna
Markos Zapiain

Aritz Galarraga

Gauez harrizko zubiaren azpian
Leo Perutz

Joannes Jauregi

Minareteak Urdaibain
Jose Mari Pastor

Aiora Sampedro

Andrezaharraren manifestua
Mari Luz Esteban

Iratxe Esparza

Blues bat bizitzari
Patxi Ezkiaga

Alex Uriarte

Poesia kaiera
John Berger

Javier Rojo

Ahanzturaren bezperan
Mikel Arruabarrena Larrarte

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Xabier Etxaniz Erle

Amua
Aritz Gorrotxategi

Hasier Rekondo

Pentaedroa
Kartxi - Txema Garcia-Viana

Javier Rojo

Hondarrak
Ruben Sanchez Bakaikoa

Txema Arinas

Aitaren etxea
Karmele Jaio

Amaia Alvarez Uria

Txipiroiak bere beltzean
Rafa Egiguren

Aiora Sampedro

17 segundo
Kirmen Uribe

Joannes Jauregi

Artxiboa

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Hedabideak